از امیرلمؤمنین، علی ابن ابی طالب(ع)، نقل شده که آن حضرت بیان نموده‌اند که دوستان شما سه دسته‌اند و دشمنان شما نیز سه دسته.

 

 

دوستان شما عبارتند از: دوست شما، دوستِ دوست شما و دشمنِ دشمن شما.

 

 

و دشمنان شما، عبارتند از: دشمن شما، دوستِ دشمن شما و دشمنِ دوست شما.

 

 

 در کنار این بیان، نباید فراموش کنیم که، نزاع میان حق و باطل و نیز باطل با باطل، ممکن است، اما نزاع میان حق با حق غیر محتمل است همان گونه که دوستی میان حق و باطل ممکن نیست؛ برای مثال، جنگ خندق را میان یاران پیامبر و دشمنان‌ ایشان داشته‌ایم(دشمنی باطل با حق) ولی به فرض نزاعی میان پیامبر و امام علی، متصور نیست.

 

 

  به بیان دیگر حق می‌تواند که یک چیز باشد و باطل هر چیزی به جزء آن باشد(مثلاً عدد 4 در حقیقت فقط 4 است و یا همان عدد است به شکلی دیگر و نه محتوایی دیگر،2+2؛ اما عدد 4 نه 5 است، نه 3 و نه 6 و این اعداد نیز آشکار است که با یکدیگر اختلاف دارند....).

 

 

  بنابراین اگر که ما فرض‌مان بر این است که حق هستیم، پس دوستان ما نیز در همان جرگه حق قرار دارند و دشمنان ما در زمره‌ی باطل. در نتیجه، به صورت اصولی دشمنان ما علاوه بر دشمنان خودمان(که باطل باید باشند)، شامل دشمنان دوستان‌مان( دوستی حق تنها با حق ممکن است و دشمن حق نیز باید که باطل باشد) و دوستان دشمنان‌مان(دوست باطل نمی‌تواند که حق باشد) نیز می‌گردند. از سوی دیگر دوستان ما، علاوه بر دوستان خودمان(که دوستی حق تنها با حق ممکن است) می‌توانند که دوستان دوستان ما باشند(دوست حق نیز خود حق است)؛

 

 

  اما درباره دشمن دشمن ما از آن‌جا که علاوه بر دشمنی حق با باطل، دشمنی یک باطل با باطل دیگر هم ممکن است، بنابراین ممکن است که دشمن یک باطل، خود نیز باطل باشد(علاوه بر این که ممکن است که دشمن یک باطل، حق باشد)؛ پس نمی‌توان همیشه دشمن دشمن خود را به صورت مطلق دوست خود دانست.

 

 

یعنی در 6 حالت بیان شده برای دوست و دشمن، پنج حالت آن همیشه برای گروه حق صادق و قطعی است و یک حالت آن(این که دشمن دشمن شما، دوست شما باشد) ممکن است که صادق باشد و ممکن است که این چنین نباشد؛

 

 

  یعنی دشمن دشمن شما ممکن است که دوست حقیقی شما نباشد، گر چه که از بین رفتن و فرسایش توان دو باطل، در نزاع با یکدیگر، نتیجه‌اش به طور مضاعف(با توجه به ضعیف شدن دو جبهه‌ی باطل در تخاصم و نزاع با یکدیگر) به سود صف حق است؛ در هر حال، این منفعت برای جبهه‌ی حق از نزاع دو باطل حاصل می‌شود، حتی اگر که قصد آنان، دوستی، خیرخواهی و کمک به حق نیز نباشد.

 

 

الحمد لله رب العالمین