رهبر امت

رهبر امت

(28/9/1388-316)

در جنگ احد، گروهی از فرمان پیامبر سرپیچی می‌کنند و موضع‌شان را ترک می‌کنند و بعد سپاه دشمن دوباره حمله می‌کند و در این اثناء گروهی از مسلمانان از نبرد به ‌در می‌روند و پیامبر را تنها می‌گذارند.

  در این جنگ، پیامبر، امام علی و دیگرانی زخمی می‌شوند و آسیب می‌بینند و عزیزانی برای پیامبر، مثل حضرت حمزه به شهادت می‌رسند.

 پیامبر آن گروهی را که در میدان نمانده بودند، دوباره می‌خوانند و از میان آن‌ها باز کسانی برنمی‌گردند.

  فَبِمَا رَحْمَةٍ مِّنَ اللّهِ لِنتَ لَهُمْ وَلَوْ کُنتَ فَظًّا غَلِیظَ الْقَلْبِ لاَنفَضُّواْ مِنْ حَوْلِکَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِی الأَمْرِ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَکَّلْ عَلَى اللّهِ إِنَّ اللّهَ یُحِبُّ الْمُتَوَکِّلِینَ

به (برکت) رحمت الهى، در برابر آنان [= مردم‏] نرم (و مهربان) شدى! و اگر خشن و سنگدل بودى، از اطراف تو، پراکنده مى‏شدند. پس آنها را ببخش و براى آنها آمرزش بطلب! و در کارها، با آنان مشورت کن! اما هنگامى که تصمیم گرفتى، (قاطع باش! و) بر خدا توکل کن! زیرا خداوند متوکلان را دوست دارد.(متن آیه و ترجمه از نرم‌افزار المبین)

 

  پیامبر در اینجا به عنوان مسئول نباید به آنها غیظ کند یعنی رهبر نباید در برابر خطای امت خشم کند، "غلیظ‌القلب" شود و بیشتر از آن باید آنها را ببخشد(فاعف عنهم) و باز به آن هم بسنده نکند و برای آنها طلب بخشش کند(واستغفر لهم) تا آثار اشتباه‌شان هم از میان برود و باز هم خداوند حتی در این حالت، مشورت با آنان، با همان مردم، را بر پیامبر تکلیف می‌کند(و شاورهم فی الامر) و حق و مسئولیت تصمیم‌گیری را متوجه خود پیامبر می‌داند(فاذا عزمت) و در نهایت، نتیجه بعد از تمام تدبیرها با خداست و باید توکل کند(فتوکل علی الله) و خداوند برای این امر بشارت به گشایش هم می‌دهد چرا که آن‌که را که خدا دوست دارد، دوست‌دار خیر او نیز هست(ان الله یحب المتوکلین)

  در این آیات علاوه بر نرم بودن، حاکم به شور سفارش شده است و جالب اینکه در احد نتیجه‌ی مشورت خارج شدن از شهر برای نبرد بود. شاید از جمله معانی این موضوع پذیرش و اجازه‌ی احتمال خطا و خطای احتمالی برای تربیت، رشد و توسعه فرد مسلمان و جامعه‌ی اسلامی‌ باشد(این موضوع امروزه در علوم تربیتی و به ویژه برای تربیت کودک نیز مورد تأکید است). مرحوم آقای طالقانی در تفسیر پرتوی از قرآن(ذیل این آیه) این امر را ناظر به "تحکیم اصل شورا می‌دانند و آن را پایه‌ی اجتماع اسلامی می‌دانند". این امر در زمان پیامبر که معصوم است ارائه می‌شود تا حاکمان جوامع مسلمان(علی القاعده در جوامع اسلامی رهبر و امت باید حقوق و وظایف‌شان را بدانند برای همین می‌گویم جوامع مسلمانان) و مسلمانان برای پس از آن تکلیف خود را دریابند.

 

 

   + مهدی رزاقی - ٧:٠۳ ‎ب.ظ ; ٢۸ آذر ۱۳۸۸