چه شد؟

چه شد؟

(15/3/1388- 272)

 

اعوذ بالله من النّفس الّتی امارةٌ بالسّوء

 

  درباره‌ی آنچه که در مناظره آقای میرحسین موسوی و آقای احمدی‌نژاد رخ داد، توجه به نکاتی لازم به نظر می‌رسد.

-    آقای احمدی‌نژاد در ابتدای مقطع انتخابات از حامی‌یان خود خواستند که از تخریب و بی‌احترامی به دیگر نامزدها اجتناب کنند و تنها، دستاوردهای دولت، آن هم واقعیت‌ها را بگویند(نقل به مضمون).

-       قانونی که در کشور ما به "از کجا آورده‌اید؟" معروف است، محمل مناسبی برای نظارت بر نحوه‌ی کسب درآمد بخشی از کارگزاران حکومت است و چنانچه شمول آن هم کافی به نظر نمی‌رسد امکان تعمیم آن وجود دارد که اقداماتی در این مسیر انجام یافته است. در صورت انجام صحیح این قانون، احترام به نتایج آن نیز لازم است.

-           نفس پرسشگری نیز با رعایت اخلاق، انصاف و مبانی، حقی است به ویژه برای شهروندان در برابر حکومت

-      در برخی اتهام‌های مطرح شده در آن گفتگو، کسانی می‌توانند استنتاج‌هایی را مطرح کنند که نتیجه‌ی آن بسیار فراتر از صحبت درباره‌ی صرفاً یک فرد است.

برای مثال به موضوع آقای ناطق‌نوری و فرزند وی اشاره می‌کنم؛ قطعاً خوب است که مسئولان مربوطه تا کنون بررسی کرده باشند که وی کجا و چطور زندگی می‌کند، اما آن تشکیک ایجاد شده در آن برنامه را کنار این قرار دهید که ایشان "رئیس دفتر بازرسی رهبر" هستند. معنی آن که رهبر، رهبری بازوی بازرسی و نظارت خود را به فردی بخشیده باشد که آن مدعاها درباره‌اش روا باشد، چه می‌تواند باشد؟

-     در مورد این اتهامات، نهاد دیگری که می‌تواند زیر سؤال  برود، قوه‌ی قضائیه است که از قضا رئیس این قوه نیز توسط رهیر تعیین می‌شود. آیا قوه قضائیه(که 10 سال مسئولیت آن با آقای محمد یزدی- که از همراهان و حامیان یا موافقان جدی آقای احمدی‌نژاد است- بوده است)  و سایر نهادهای نظارتی کشور در تمام این مدت وجود نداشته‌اند یا کوتاهی کرده‌اند و یا با آنان همراهی کرده‌اند؟ آیا چنانچه این نهادها زیر فشارهای پنهان از دید عموم مردم بوده‌اند در این باره می‌توان پذیرفت که در زمان‌های گذشته(با توجه به اشاره به 24 سال) امام وارد نشده‌اند یا رهبر از آن روی برگردانده‌اند؟

-    در قانون اساسی کشور از یک سو رهبر اشراف، نظارت و مسئولیت در شئون مختلفی دارد (و برای این منظور ساختارهایی نیز طراحی شده است) و از سوی دیگر نیز نهادها و وزارت‌خانه‌های مختلفی مثل اطلاعات، دادگستری و... وظیفه اطلاع‌رسانی به رهبر را بر عهده دارند و می‌باید با وی در تعاملی جدی باشند؛ با توجه به اینکه این نهادها در این 4 سال اختیاردولت هستند، آیا دولت موارد بیان شده را به ایشان بیان نموده‌اند یا خیر اگر نه که کوتاهی دولت است و اگر هم آری، نتیجه و رهنمود و برخورد رهبر چه بوده است؟(به ویژه موضوع آقای ناطق‌نوری و خانواده رئیس مجمع تشخیص که منصوب رهبر هستند)

-    قطعاً هیچ ضمانتی وجود ندارد که پیشگامان و رهبران یک حرکت، تا به آخر در مسیر و صراط و سبیل خود بمانند و منحرف نشوند یا رأی‌شان تغییر نکند، اما چنانچه آن مقدار از اتهام به یاران و سابقون یک انقلاب وارد باشد و آنان هنوز در پیکره‌ی اصلی و شیرازه و شاکله‌ی نظام باشند، فساد آنها به چه معنا می‌شود؟

-    امنیت سرمایه‌گذاری و احترام به درآمدهای به دست آمده از منابع مشروع در یک جامعه لازم است، اما قابل تأکید است که برای طبقه‌ی حاکم اولی آن است که وضعیت زندگی‌شان شبیه طبقه متوسط یا ضعیف جامعه باشد(مهندس موسوی بدین مشی نزدیک بوده است) تا به گسترش قسط و عدل و توسعه‌ی اخلاق بینجامد و برای دارایان مرتبط با حکومت نیز زیبنده است دارایی خود را در مسیر هدف متعالی آرمان خود هزینه کنند.(حضرت خدیجه دارایی خود را در راه اسلام هزینه کرد/زندگی امام علی در زمان حکومت همچون زندگی فقیران بود/ امام صادق پوشش رویین زیبا و زیرین خشن بر تن داشت در حالی که از حاکمان نبود)

 

 علی‌القاعده بسیاری از افراد و مسئولانی که اتهاماتی به آنان وارد شده است، چنانچه پاسخی داشته باشند به بیان آن خواهند پرداخت و در این نوشته مقصود اصلی، آن نوع دفاع احتمالی نیست و بیشتر به جنبه‌های عمومی‌تر موضوع پرداخته خواهد شد.

 

  همان‌طور که در نوشته‌ی تیتراژ آن برنامه‌ی مناظره اشاره می‌شود چنانچه از شخص سومی(یکی از کاندیداها) حرف زده شود، حق دفاع برای او محفوظ است(انتظار این است که این حق عمومی تنها به سایر نامزدها محدود نشود)، گر چه مجری برنامه در این مناظره به خلاف مناظره‌ی اول هیچ  یادآوری و اشاره‌ای به رعایت این موضوع نکرد(شاید بتوان گفت که صداوسیما نمره‌ی خوبی در این برنامه نگرفت) و درباره‌ی زمان نیز، زمانی که بعد از تذکر مجری به آقای احمدی‌نژاد با واکنش ایشان مواجه شد، درباره‌ی وقت هم تذکر جدی‌ای داده نشد.

-    یکی از ایرادهای مطرح شده‌ی دیگر درباره‌ی مدرک خانم دکتر زهرا رهنورد بود، که در این باره نیز بیان این موضوع را خالی از فایده نمی‌دانم که ایشان به عنوان اولین پرفسور(استاد تمام) زن ایران در تاریخ دانشگاهی ایران در شاخه‌ی هنر، در زمان مسئولیت همین دولت معرفی شدند.

-    آقای شاهرودی، رئیس قوه‌ی قضائیه، سرعت و قاطعیت را انتظار مردم از دستگاه قضا اعلام نمودند(گرچه حداقل به عنوان یکی از همان مردم، دقت، صحت، انصاف، عدالت و... را در کار این قوه بسیار لازم می‌دانم؛ تصور کنید که یک قاضی حکم نادرستی صادر کند و به سرعت و با قطعیت به اجرای آن پافشاری کند، چه می‌شود؟)؛ در شرایط پیش آمده قوه قضائیه و مدعی‌العموم باید وارد موضوع شود تا برای مردم این حجم تشکیک روشن شود و یکی از دو طرف تبرئه و طرف دیگر محکوم شود؛ تا معلوم شود عملکرد این قوه ناظر به ایجاد مصونیت برای حاکمان نیست و این سرعت و قاطعیت تنها درباره‌ی مخالفان و مردم بی‌دفاع نیست و به طریق اولی در داخل حکومت نیز به شایستگی، مراعات می‌شود.

-     در این مناظره، به نظر رسید که مهندس موسوی در پاسخ به برخی پرسش‌ها، به صورت نمایشی عمل نکردند و در برخی موارد به اشاره‌ی به پاسخ اکتفا کردند و بعضی را نیز پاسخ ندادند(مثل اینکه رابطه‌ی ایران و عربستان در سال 67 به دلیل جمعه خونین مکه تیره شد و در آن زمان خیزشی عمومی در کشور علیه عربستان برپا شد یا اینکه روابط  اروپا و ایران پس از صدور فتوای ارتداد سلمان رشدی توسط امام مخدوش شد و در سال‌های جنگِ صدام نیز بسیاری از آن کشورها در اردوگاه حمایت از صدام بودند) و مهم‌تر اینکه در مواردی نیز مقابله‌ی به مثل نکردند(مانند تشکیک‌های در مورد عملکرد مالی شهرداری در زمان آقای احمدی‌نژاد). این موضوع دارای دو جنبه است، یکی اینکه این نحوه‌ی برخورد، می‌تواند منبعث از یک مشی اخلاقی باشد و دیگر اینکه به هر حال آن ابهام‌ها و اتهام‌ها در حضور توده‌ی مردم بیان شده است و الزامی وجود ندارد که برداشت تمامی آنان از آن پاسخ ندادن یا اکتفا به اشاره در بیان پاسخ، یکسان و مثبت باشد. در این موارد باید ذهن توده‌ی مردم با پاسخ‌های مستدل، روشن شود.

-     از تاکتیک‌های اعلام شده توسط برخی گروه‌های نزدیک به آقای احمدی نژاد در مناظره‌ی با مهندس موسوی، قرار دادن وی در موضع دفاعی بود، که به ویژه با توجه به بیان آقای موسوی در ابتدای مناظره، در مورد ارائه‌ی روشمند مطالب‌شان، به نظر می‌رسد که ایشان قصد پرهیز از ورود به مجادله داشته‌اند و تصمیم بر ارائه‌ی مواضع فعالانه به عوض برخورد انفعالی بوده است.  اما از آنجا که مناظره فرایندی متعامل و دو سویه می‌باشد، لذا هدایت فردی آن بدون هماهنگی طرف دیگر ممکن نمی‌باشد؛ در واقع برای پیش بردن صحیح یک مناظره همکاری دو طرف آن ضروری است، اما برای خارج ساختن گفتگو از آن مسیر، اراده و عمل یک طرف کافی می‌باشد.  

-    بخشی از جامعه شاید از مهندس موسوی در برابر موضوعات مطرح شده، انتظار دفاع بیشتری داشتند. ممکن است این عدم ورود اولیه وی مربوط به همان موضوع عدم ورود به حالت دفاعی و واکنش انفعالی و تمرکز بر نقد وضعیت موجود بوده باشد. در اینجا فرضیه‌های مثبت دیگری نیز قابل طرح است؛ مانند وارد نشدن به مباحثی که ممکن است از جزئیات آن اطلاعاتی نداشته باشند، وارد ندانستن این شکل ایراد اتهام (به عوض طرح در دادگاه‌های مربوط و محاکم صالحه)، تفاوت قائل شدن میان همکاری و دفاع از عملکرد اشتباه نزدیکان(در صورت صحیح بودن برخی موارد مطرح شده) و.... اما به هر حال مناسب است که ایشان در این باره توضیح دهند و به ویژه بیان دارند در صورت به دست گرفتن ریاست‌جمهوری با توجه به تأکید بر ایجاد معاونت حقوق شهروندی در قامت یک مسئول عکس‌العمل‌شان به موارد این چنینی چگونه خواهد بود.

-    در مورد دانشجویان ستاره‌دار بیان شد این موضوع در زمان دولت قبل وجود داشته است؛ موضوع مهم در مورد کنترل و نظارت، معنادار بودن، موجه بودن و مرتبط بودن آن است. یک ارزیابی معقول، مرتبط و منطقی با معیارها و شاخص‌های توافق و تبیین شده، می‌تواند که قابل دفاع باشد و در واقع باید محمل قانونی رفتار و عمل بررسی شود.(نمی‌توان به طور مطلق گفت که اگر زمان آقای معین هم بوده، اشتباه بوده است بلکه باید معیارهای ارزیابی را دید)

-    آقای احمدی‌نژاد به طور ضمنی به کم بودن مستقبلین مهندس موسوی و تعداد زیاد اسقبال کنندگان خود(با اشاره به سفر مشهد خود) اشاره و همچنین رقابت را سه به یک بیان نمود؛ به هر حال نتیجه‌ی انتخابات، برایند آراء و خواست کل مردم و طبقات و صنوف مختلف آن است، بنابراین تجمیع آراء سه کاندیدای دیگر به علاوه‌ی شرکت نکردگان در انتخابات را می‌توان با این بیان، رأی مخالفت با شیوه‌ها و روش‌های وی برشمرد.

-    نامزدها باید با توجه به نقاط ضعف و قابل بهبود فعلی، برنامه‌های خود را برای تغییر و مقصد و مقصود این دگرگونی ها را بیان نمایند. این موضوع نباید مثل انشاءهای دانش‌آموزی بیشتر حول محسوسات توده‌ای بگذرد آن طور که موضوعاتی مثل ازدواج، جوانان، ترافیک و مسکن به موضوع‌های شوخی تبدیل شود؛ در این حوزه می‌توان یک فهرست بلند تهیه نمود که از آن جمله است برنامه‌ها، اولویت‌ها و الگوهای نامزدها در حوزه‌ی مدیریت و برنامه‌ریزی، اقتصاد، تجارت، بانک‌داری، حقوق مدنی، آزادی‌ها، سیاست، فرهنگ، کسب‌وکار، تولید، بیمه، توریسم، تأمین و رفاه اجتماعی، سلامتی، ورزش، امنیت، دفاع، روابط بین‌المل، صادرات و واردات، کشاورزی، صنعت، تعاونی‌ها، بخش خصوصی، التزام به قانون، الگوی مدیریتی، آموزش و پرورش، احزاب، صنایع مادر، زیرساخت‌ها، نیرو و نفت، معادن، زنان، رفع فقر، عدالت اجتماعی و قضائی و....(توسعه، پیشرفت، اشتغال، کارآفرینی، خلاقیت، نوآوری، الگوهای تعالی و سرآمدی... نیز به این فهرست قابل افزایش هستند.)

-    غیور بودن و غیرت‌ورزی از ویژگی‌هایی بوده است که برای ایرانیان و به ویژه، آذری‌ها بیان می‌نمایند؛ این موضوع در مورد آقای میرحسین موسوی پس از اشاره طرف دیگر مناظره به ابهامی درباره‌ی مدرک تحصیلی همسر ایشان، خانم دکتر رهنورد، به نظر می‌رسید(که شاید تا حدی نحوه‌ی تعامل ایشان را هم تحت‌الشعاع قرار داد). حالا امیدوارم که مسئولان کشور نیز با درگذشتن از حصار خود و خویشاوندان، از سر تعهد و احساس مسئولیت(مانند بسیاری از مردم در دوران دفاع کشور در برابر ارتش صدام) مردم و وطن را خانواده و ناموس خود بدانند.

-             باید دید که آیا این نحوه‌ی برخورد و آنچه که در مناظره‌ی با مهندس موسوی پیش آمد، مقدمه‌ای برای موضوعات دیگر است؟

-    با توجه به آنکه آقای مهندس موسوی دلیل حضور خود را نقد و تغییر وضعیت موجود اعلام کردند و با توجه به تقبیح ایراد اتهام درباره‌ی کسانی که حضور ندارند، به نظر می‌رسد مناسب‌تر است که ایشان در باقی‌مانده‌ی مناظره‌های‌شان در نقد عملکرد دولت به آمار رسمی و اطلاعات و ارقام قابل استناد برای دولت فعلی بپردازند؛ گرچه که لااقل نامزدها با توجه به برنامه‌های مناظره‌های‌شان امکان پاسخ‌گویی به نقدهای مطرح شده در برنامه‌های قبلی را دارند و در این مورد هم به ویژه با توجه به اینکه برنامه‌ی آخر مناظره‌ها میان آقایان رضایی و احمدی‌نژاد است، این دو نامزد دیگر(آقای مهندس موسوی و آقای کروبی) هستند که این امکان را برای پاسخ احتمالی به شبهات مطرح شده در مورد خود  (توسط سایر نامزدها در آخرین برنامه‌ی مناظره‌ی) ندارند.

-    در مناظره‌های باقیمانده امید است که دو نامزد دیگر(آقای رضایی و آقای کروبی) با توجه به تجربه‌ی به وجود آمده، با برنامه‌ای دقیق در مناظره‌ی مشابه قرار گیرند و تعیین کننده باشند که این امر از جهات مختلف مهم است.(با توجه به طولانی شدن متن از توضیحات این قسمت صرف نظر شد)

 

 

   + مهدی رزاقی - ٤:٥٩ ‎ب.ظ ; ۱٥ خرداد ۱۳۸۸