حدود و ثغور نقد

حدود و ثغور نقد

(13/7/1387- ۲۲8)

 

   در دیدار اخیر دانشجویان و رهبر، با توجه به موضوع نقد صدا و سیما -که توسط بعضی از دانشجویانی که در این جلسه صحبت کردند، مورد اشاره قرار گرفت- یکی از مواردی را که ایشان تصریح نمودند، این موضوع بود که نقد دستگاه‌ها یا نهادهایی که مسئولان آن توسط رهبر انتخاب می‌شوند، به معنی نقد رهبر نیست؛ این موضوع و بیان مورد استقبال رسانه‌های مختلفی نیز قرار گرفت.

  اما موضوعی که در این باره نباید مغفول بماند بدین قرار است که نباید فراموش شود که حتی نقد خود رهبر نیز موضوع غیر مجازی نیست و چنانچه اصول، ملزومات و ملاحظات نقد و یا انتقاد مراعات شود، می‌توان به بررسی، ارزیابی و اعلام نظر درباره‌ی هر مورد و موضوعی در نقد پرداخت؛ برای مثال می‌توان در عزل و نصب‌ها، سیاست‌گذاری‌ها، اعمال نظارت‌ها و... مورد انتظار از رهبر به بررسی پرداخت و  این موضوع می‌تواند شامل دستگاه‌هایی که مسئولان آن توسط ایشان تعیین می‌گردد و اعلام و ابلاغ سیاست‌های کلان آنها به عهده‌ی رهبر است نیز باشد.

 

   به طور عمومی در نقد مناسب، مواردی می‌باید لحاظ شود که برخی از آن را می‌توان به این قرار معرفی کرد/ بیان نمود:

 

-  فرد نقد کننده اهلیت این کار را در موضوع نقد داشته باشد و در آن دارای آگاهی و  بینش باشد.

-  نقد با توجه به وظایف،  مسئولیت‌ها و اختیارات فرد یا سازمان موضوع نقد باشد.

-  نقد بر اساس واقعیت باشد و بر پایه‌ی اوهام و خیالات و یا پیش‌فرض‌های غیر واقعی نباشد.

-  در پرداختن به مصداق‌های خاص و موردکاوی‌ها، فرد درباره‌ی وقوع آن آگاهی و اشراف داشته باشد.

- وجود نگرش سیستمی

- اخلاق و ادب رعایت شود.

-  انصاف رعایت شود.

- صداقت رعایت شود.

- روحیه‌ی علمی رعایت شود.

- صحت و دقت رعایت شود(به نحوی در موارد فوق نیز آمده است و در اینجا به منظور تصریح تکرار شده است)

- پرهیز از سطحی‌نگری(عمیق بودن در کنار وسیع بودن)

- پرهیز از تعمیم دادن ناروا

- حتی‌الامکان پرهیز ار نگاه صفر و یکی(یا همه یا هیچ/ مطلق‌نگری)

- حتی‌الامکان پرهیز از دخالت دادن حب و بغض‌ها

- از ورود به موضوعات شخصی و خصوصی فرد -که غیر مرتبط با موضوع نقد است-  و دیگر موضوعات غیرمرتبط پرهیز شود.

- مخاطب در موضوع مورد نقد دارای حق باشد(در نقد عمومی)

 

     از سوی دیگر الزامی نیست که حتماً نقد با پیشنهاد اصلاح یا راه حل هم همراه باشد، بلکه تنها می‌تواند به شنایایی مشکلات موجود بپردازد که این خود نیز گامی در اصلاح است.

  همچنین لزومی ندارد که به قضاوت درباره‌ی نیات درونی فرد نقدکننده پرداخت، تا حکم کرد که مقصود وی تخریب بوده است یا اصلاح؛ بلکه چنانچه برخی موارد که از جمله‌ی آنها فوقاً ذکر شد، رعایت شود، آن نقد می‌تواند که مفید واقع شود و مورد توجه قرار گیرد.

 

   برخی آرایه‌هایی که ممکن است، زینت نقد شود:

- پرداختن متوازن یا متناسب یا لااقل مناسب، به قوت‌ها، ضعف‌ها، فرصت‌ها و تهدیدهای موجود در موضوع نقد.

- رعایت و همراهی صداقت، صراحت، صبر و صمیمیت

- مشفقانه بودن نقد.

- لحاظ کردن اولویت‌ها و محدودیت‌های موجود.

- توجه به علل و ریشه‌ها به جای پرداختن صرف به عارضه‌ها

- کوشیدن برای یافتن و پیشنهاد راه حل در رفع مشکل.

 

از جمله متن‌های مرتبط با این نوشته:

"شوق و مهر"، نوشته‌ی 37 وبلاگ

 "سلام و آرام"، نوشته‌ی46 وبلاگ

"رسم بندگی(2)"، نوشته‌ی 224 وبلاگ

 

   + مهدی رزاقی - ٥:٥٢ ‎ب.ظ ; ۱۳ مهر ۱۳۸٧