امشاسپندان(2)

امشاسپندان(2)

 

 

(171)

 

 

3- اردی‌بهشت

 

 

"اَشَه وهیشتَه" نام اوستایی آن و "اُرت وهیشت" نام پهلوی آن است.

 

 

"ارتَه" به معنی "درستی، راستی، پاکی و تقدس" است و "وهیشته" نیز صفت عالی از "وِه" به معنی "به و خوب" است. پس آن را می‌توان به "بهترین راستی" معنی کرد.

 

 

 همچنین با توجه به اینکه معنی "ارد"، "شبیه و مانند" است، آن را به معنی "مانند بهشت" هم ذکر کرده‌اند.

 

 

"اردی‌بهشت"، در جهان مینوی نماینده پاکی و تقدس، و قانون ایزدی اهورامزداست. در جهان خاکی نیز نگهبان آتش و نگهبان دومین ماه هر سال و سومین روز هر ماه می‌باشد.

 

 

اردی‌بهشت، در گاتها رتبه اول میان امشاسپندان را داشته است و در دیگر بخش‌های اوستا، رتبه او پس از بهمن است.

 

 

4- شهریور

 

 

"خشتر وئیره" را روز چهارم هر ماه گفته‌اند و ماه ششم سال نیز شهریور نامیده می‌شود. شهریور موکل آتش و پاسبان جمیع فلزات نیز ذکر شده است. همچنین تدبیر امور و مصالح را، با شهریور دانسته‌اند.

 

 

تولد "داراب" را در ماه شهریور و روز شهریور بیان کرده‌اند.

 

 

از دیگر معانی ذکر شده برای شهریور "کشور، کشور برگزیده و پادشاهی" نیز می‌باشد و در اوستا نیز به عنوان "بهشت و کشور آسمانی اهورامزدا" یاد شده است

 

 

5- اسفند

 

 

سپنته اَرمَئیتی، اسپندارمذ، سپندارمذ، اسفندارمذ و سفندارمذ(گاهی به جای "ذ" با "ز" هم ضبط شده است) پنجمین از امشاسپندان هفت‌گانه است.

 

 

اسفند "ماه دوازدهم سال" و "روز پنجم هر ماه" است.

 

 

گفته شده است که در روز اسفند از ماه اسفند، درخت نشاندن نیک می‌باشد.

 

 

اسفند نام فرشته موکل و نگهبان زمین، درخت‌ها و جنگل‌ها می‌باشد و گاهی به خود زمین هم اطلاق شده است.

 

 

جشن اسفندگان یا اسپندار جشن به زنان اختصاص داشته است و در آن، آنان از شوهران‌شان هدیه دریافت می‌کرده‌اند؛ این جشن را با نام "مژدگیران" هم ضبط کرده‌اند(مزدگیران هم آمده است)

 

 

اسپندارمذ در اوستا "سپنتا آرمئیتی" و در پهلوی "سپندامت" است. از اسفند با سپندارمذ، اسفندامذ و... نیز یاد شده است.

 

 

"سپنت" به معنی "مقدس"، "اَرِم" به معنی"درست یا شایسته" و "متی" به معنی "اندیشیدن" است. "ارمتی" به معنی "فروتنی، بردباری و سازگاری" می‌باشد و "سپنت ارمئیتی" را "بردباری مقدس" و یا در پهلوی "خرد کامل" ترجمه کرده‌اند.

 

 

این امشاسپند در دین زرتشت در عالم مینوی مظهر محبت، بردباری و تواضع اهورامزداست و در جهان جسمانی فرشته نگهبان زمین است. او مانند زمین، شکیبا و بردبار است. او مظهر وفاداری، صلح و سازش و اطاعت است.

 

 

ایزدهای آبان، دین و ارد از یاران اویند و دشمن جدی او نیز "ترومئیتی" یا "دیو ناخشنودی و خیره سری" است.

 

 

سپندارمذ را مؤنث و دختر اهورامزدا دانسته‌اند. سپندامذ، زمین را خرم، آباد، پاک و بارور نگه می‌دارد.

 

 

همچنین او را فرشته موکل درخت و بیشه‌ها دانسته‌اند و تدبیر امور ماه و روز اسفند با اوست.

 

 

 

6- خرداد

 

 

نام ماه سوم سال و همچنین روز ششم هر ماه است.

 

 

همچون دیگر روزهایی که در آن نام ماه و روز یکی می‌شده است، در ششمین روز خرداد ماه هم جشن خردادگان برپا بوده است؛(در نوشته‌های گذشته درباره جشن مهرگان و اسفندگان ذکر شده است که با توجه به 31 روزه شدن شش ماه اول سال، این جشن‌ها که بر اساس ماه‌های 30 روزه بوده است، در زمان واقعی‌شان جابه‌جایی‌هایی صورت پذیرفته است)؛در این روز طلب کردن نیازها و آرزوها از فرشتگان و نیز "زن خواستن" نیک بوده است.

 

 

خرداد همچنین نام فرشته موکل آب‌ها و درختان است و امور و مصالح ماه خرداد به او تعلق دارد. خرداد مالک دوزخ و رب النوع جهنم نیز ذکر شده است.

 

 

 

 

7- امرداد

 

 

نام ماه پنجم از ماه‌های دوازده‌گانه ایرانی و نیز نام روز هفتم هر ماه است(برخی روز هشتم ذکر کرده‌اند). در روز مرداد در ماه مرداد، "مرداد جشن" یا جشن نیلوفر را برگزار می‌کرده‌اند و حاجت خواستن از پادشاهان و بزرگان در این روز انجام می‌شده است.("اَ" پیشوند منفی ساز بوده است و امرداد و مرداد متضاد هستند؛ اما به کار بردن مرداد به جای امرداد، غلط مصطلحه است.)

 

 

این واژه در اوستا "امرتات" بوده است. "ا" از ادات منفی ساز به معنی "نه، نا، بی" و "مرت" به معنی "نیست شدنی، فناپذیر و مردنی" است. پس امرداد را می‌توان بی‌مرگی و جاودانگی معنی کرد.

 

 

او را مظهر زوال ناپذیری اهورامزدا و نیز نگهبان گیاهان و رستنی‌ها در جهان خاکی برشمرده‌اند.

 

 

امرداد همچنین فرشته موکل بر فصل زمستان است و تدبیر امور و مصالح این ماه و این روز به او تعلق دارد.

 

 

 

 

 

نوشته‌های مرتبط:

 

 

نوشته هجدهم وبلاگ(جشن سدگان)

 

 

اسفندگان، نوشته بیست، و ششم وبلاگ

 

 

چهارشنبه سوری، نوشته سی و دوم وبلاگ

 

 

چهارشنبه سوری، نوشته سیو سوم وبلاگ

 

 

نوروز، نوشته سی و ششم وبلاگ

 

 

اردی‌بهشت، نوشته چهل و هشتم وبلاگ

 

 

نکوداشت فردوسی، نوشته شصتم وبلاگ

 

 

مهرگان، در سایت click2all

 

 

 

 

 

برای تهیه این پست از لغت‌نامه مرحوم دهخدا بسیار بهره جسته‌ام. همچنین برخی مطالبی که جناب آقای جنیدی نیز بیان می‌نمایند، در نظرم بوده است. مهدی رزاقی

 

 

 

 

 

معرفی یک کتاب:

 

 

گاه‌شماری چهارده هزار ساله ایرانی- دکتر فاروق صفی‌زاده

 

 

   + مهدی رزاقی - ٩:۳۸ ‎ب.ظ ; ٥ دی ۱۳۸٦