نامه‌های عراق و ایران / جنگ و صلح

 

  در خبرها آمده بود که قرار است که متن نامه‌های رئیس‌جمهور سابق عراق، صدام حسین، و آقای رفسنجانی را منتشر کنند. امیدوارم که این امر هر چه سریع‌تر، محقق شود. کارهایی از این قبیل، برای مطالعه و شناخت بهتر وقایع تاریخی، می‌تواند که کمک مناسبی باشد.

 

 در این پست به نحوه خطاب قرار دادن دو رئیس‌جمهور وقت در آغاز نامه و نیز عبارت پایانی به کار گرفته شده، در برخی از این نامه‌های تبادل شده اشاره می‌کنم.

 

 

 

  • نامه 26 رمضان 1410 ه.ق.(21 آوریل 1990م.) صدام حسین:

     

 بسم‌الله الرحمن الرحیم

 

جناب آقای علی خامنه‌ای(خامنئی)

 

جناب آقای هاشمی رفسنجانی

 

 

 

السلام علیکم

 

 

 

...

 

اللهم اشهد انی قد بلغت،[خدایا تو گواه باش که من ابلاغ کردم] والسلام علیکم.

 

 

 

-          پاسخ آقای رفسنجانی:

 

بسم الله الرحمن الرحیم

 

الحمدلله رب العالمین والسلام علی محمد عبده و رسوله و علی آله الاطیاب الاطهار

 

جناب آقای صدام حسین

 

 

 

...

 

ان ارید الا الاصلاح ما استطعت علیه توکلت و الیه انیب

 

والسلام علی من اتبع الهدی

 

 

 

 

 

 

 

  • نامه 24 شوال 1410 ه.ق. صدام حسین:

     

بسم‌الله الرحمن الرحیم

 

آقای علی خامنه‌ای

 

آقای علی‌اکبر  هاشمی رفسنجانی

 

 

 

...

 

و الله من وراء القصد

 

والسلام علیکم

 

[در نامه پیشین از واژه "سیاده" استفاده شده بوده که نسبت به واژه "سید" دارای رسمیت بیشتری می‌باشد. همچنین در این نامه صدام از این موضوع که آقای رفسنجانی به عوض "والسلام علیکم" که به بیان او «قاعدتاً در چنین نامه‌هایی به‌کار گرفته می‌شود» نامه‌اش را با "والسلام علی من اتبع الهدی" پایان داده، گلایه کرده است. در این نامه صدام به به‌کارگیری برخی واژه‌های دیگر هم گله کرده است و اضافه می‌کند که «از آنجا که ما صلح را تنها به خاطر جایگاه عظیم آن در وجدان خود و به دلایل ایمانی می‌خواهیم، مفاهیم و اصطلاحاتی را در نامه‌ی خود به‌کار می‌بریم که با معیارهای انسانی و اهداف والای ما سازگار باشد. لذا فقط  از عباراتی خداپسند و مردم پسند استفاده کردیم». این نامه نیز با والسلام علیکم پایان داده شده است]

 

 

 

-           پاسخ آقای رفسنجانی:

 

بسم الله الرحمن الرحیم

 

الحمدلله والسلام علی رسول الله و آله و صحبه الکرام

 

جناب آقای صدام حسین

 

 

 

...

 

و ما توفیقی الا بالله علیه توکلت و الیه انیب

 

[در این نامه نیز از واژه والسلام علیکم استفاده نشده است و همچنین برای گلایه‌های صدام نیز، پاسخ‌هایی داده شده است]

 

 

 

 

 

  • نامه 24 ذی‌الحجه 1410 ه.ق. صدام حسین:

     

بسم الله الرحمن الرحیم

 

و قل اعملوا فسیری الله عملکم و رسوله و المؤمنون

 

صدق الله العظیم

 

آقای علی‌اکبر هاشمی رفسنجانی

 

رئیس‌جمهوری

 

سلام علیکم

 

 

 

...

 

والله الموفق

 

[در این نامه، صدام نیز از واژه والسلام در اختتام نامه‌اش استفاده نکرده است و همچنین دیگر تنها آقای رفسنجانی مخاطب نامه‌ها قرار گرفته است]

 

 

 

 

 

  • نامه 8 محرم 1411ه.ق. صدام حسین:

     

بسم الله الرحمن الرحیم

 

آقای علی‌اکبر هاشمی رفسنجانی محترم

 

رئیس ‌جمهوری اسلامی ایران(ایران الاسلامیه)

 

السلام علیکم

 

 

 

...

 

والله اکبر

 

همراه با آرزوهای خوب برای شما و از خلال شما برای کادر رهبری ایران.

 

[در این نامه نیز از واژه والسلام علیکم استفاده نشده است]

 

 

 

 

 

  • نامه 12 محرم 1411 ه.ق. صدام حسین:

     

آقای علی‌اکبر هاشمی رفسنجانی محترم

 

رئیس ‌جمهوری اسلامی ایران

 

السلام علیکم

 

 

 

...

 

والله اکبر...

 

والسلام علیکم...

 

 

 

-          پاسخ آقای رفسنجانی:

 

بسم الله الرحمن الرحیم

 

الحمدلله رب العالمین و الصلواه والسلام علی محمد نبیه و آله الاطهار

 

جناب آقای صدام حسین رئیس‌جمهور محترم

 

 

 

...

 

والسلام علیکم

 

[در اینجا، آقای رفسنجانی نیز از والسلام علیکم استفاده کرده‌اند]

 

 

 

 

 

  • نامه23 محرم 1411 ه.ق. صدام حسین

     

بسم الله الرحمن الرحیم

 

جناب آقای(سید الرئیس) علی‌اکبر هاشمی رفسنجانی محترم

 

رئیس ‌جمهوری اسلامی ایران

 

 

 

بعد التوکل علی الله...

 

...

 

والله اکبر... و لله الحمد.

 

[در این نامه نیز از واژه والسلام علیکم استفاده نشده است]

 

 

 

 

 

  • پاسخ آقای رفسنجانی:

     

بسم الله الرحمن الرحیم

 

الحمدله علی ما انعم و له الشکر علی ما الهم

 

ریاست جمهوری محترم عراق جناب آقای صدام حسین

 

 

 

...

 

والسلام علیکم

 

[استفاده مجدد از عبارت والسلام علیکم]

 

 

 

 

 

 

 

1- در خلال این مکاتبات، آقای یاسر عرفات* هم نامه‌ای درباره این موضوع  توسط فرستاده‌ای به ایران ارسال می کنند که آقای رفسنجانی نیز پاسخ می‌دهند(عرفات پیش از آن، نامه‌ای هم برای صدام  ارسال می‌کند. قابل یادآوری است که گروه فتح** نیز به ویژه در مقاطعه‌ای از زمان روابط مناسبی با صدام داشت و عراق نیز در این گروه دارای نفوذ بود و همچنین، خوب است که به یاد آوریم که عراق زمان صدام نیز با اسرائیل خصومت و مواجهه داشت و این موضوع تا حمله اسرائیل به تأسیسات آنان پیش رفت).

 

2- در این نامه‌ها معمولاً نامه‌های صدام مفصل‌تر ازپاسخ‌ها بوده‌اند.

 

3- در این نامه‌ها، در هر دو طرف مکاتبه، ادبیات دینی و مانور بر روی مفاهیم اسلامی به چشم می‌خورد.

 

 

 

*یاسر عرفات الحسینی(ابوعمار) در این زمان رئیس دولت فلسطین بوده است. او همچنان رئیس کمیته اجرایی ساف(سازمان آزادی بخش فلسطین) بود. رهبران ایران و عرفات در شروع انقلاب روابط خوبی داشتند که بعدها به سردی گرایید. روابط او و صدام هم در مقاطعی قابل توجه بوده است.

 

 در زمان حیات امام و زمان جنگ نیز کوشش‌هایی و دیدارهایی از سوی او و نمایندگانش(ظاهراً با موافقت و خواست صدام) برای پایان جنگ انجام شد که به نتیجه نرسید.(دیدار با امام و...)

 

** واژه "فتح" برگرفته از "حرکة التحریر الفلسطینیه" است و در واقع ترتیب معکوس حروف اول این کلمات می‌باشد.

 

   + مهدی رزاقی - ٢:٥۳ ‎ب.ظ ; ۱٩ مهر ۱۳۸٦