تشویق و تقدیر

 

 

 من هر چه که شوق را دوست دارم، اما به عوض "تقدیر" را به "تشویق" ترجیح می‌دهم.

 

 

 «تقدیر» ظاهراً نگاه به گذشته دارد و قدردانی از کسی است، برای آن چه که در گذشته انجام داده و شایسته بوده؛ اما «تشویق» نگاه به آینده دارد و تحریض و به‌شوق آوردن کسی است برای واداشتن وی، تا این‌که در آینده کاری را انجام دهد.

 

 

 در تقدیر، قدرشناسی و به جا آوردن حق و استحقاق گذشته دیگران است؛ ولی در تشویق، تدبیری برای به شوق آوردن فرد است به هدفِ دیدنِ نتیجه‌ای از عمل وی در آینده(البته که، ممکن است که این تدبیر و دوراندیشی به سود خود آن فرد باشد یا حتی بیشتر از آن هم، سودی جمعی و اجتماعی در آن باشد و هیچ گونه طمعی از سوی مشوق یا هیچ بهره‌جویی وسودجویی و انتفاع فردی مد نظر وی نباشد یا لااقل هدف اصلی مشوق نباشد).

 

 

 نکته مهم‌تر این که چنان‌چه که ما در رفتارمان، قدردان عمل انجام شده‌ی ارزشمند دیگران باشیم، این گونه رفتار در مواجهه با وی، موجب می‌شود که او با اطمینان خاطر و دل‌گرمی، به همان مشی و روش گذشته‌اش ادامه دهد و بداند که ارج و اجر عملش فراموش نمی‌شود و گم نمی‌شود؛ همچنین دیگرانی هم که با این شیوه‌ی برخورد مواجه می‌شوند، آنان نیز با این قدرشناسی به انجام کار نیک و ارزشمند برانگیخته می‌شوند و امیدوار.

 

 

 پس در دل «تقدیر»، تشویق فردی و جمعی وجود دارد و می‌توان که تقدیر را توجه به گذشته با رویکرد و نگاه به آینده(و حتی برای آینده) دانست(یعنی این، حتی برای کسانی که نگاه اقتصادی و تاجر مآبانه به اخلاق دارند هم کاربردی است!).

 

 

و البته نباید فراموش کرد که در تقدیر یا به خصوص در تشویق و باز هم به ویژه در مواجهه با کودکان آن‌ها را شرطی نکنیم و برخورد ما چنین نباشد که غایت هدف انجام کار خوب او گرفتن "جایز" باشد و یادمان باشد که "فاعل اخلاقی" مهم‌تر از "فعل اخلاقی" است.(این نگرانی شرطی شدن باز هم در تقدیر کم‌تر است چرا که فرد پیش از این کار را انجام داده است و قرار نیست که به شرط دریافت امتیازی آن را انجام دهد و در صورت نبود آن امتیاز، وی نیز از انجام کار امتناع کند؛ اما درباره تقدیر ممکن است که فرد به عوض متوقع شود که از او قدردانی شود....)

 

 

من لم یشکر لمخلوق، لم یشکر الخالق.(گویا حدیث قدسی بود یا قول معصوم)

 

 

مزد کارگر را پیش از خشک شدن عرقش به او بدهید.(گویا از پیامبر اسلام نقل شده است)

 

 

   + مهدی رزاقی - ۱٠:٠٩ ‎ب.ظ ; ۱٠ تیر ۱۳۸٦