حضرت مادر

برای عزیزی "مادر" و حزن مکرر بیست و نهم  دی ماهم

 

پرده‌های دیدار

 

آیینه‌ها /  در چشم ما چه جاذبه‌ای دارند! /  آیینه‌ها /  که دعوت دیدارند /  دیدارهای کوتاه /  از پشت هفت دیوار /  دیوارهای صاف /  دیوارهای شیشه‌ای شفاف /  دیوارهای تو /  دیوارهای من /  دیوارهای فاصله بسیارند.

 

آه! /  دیوارهای تو همه آیینه‌اند /  آیینه‌های من همه دیوارند!

 

                                                                        قیصر امین‌پور، آینه‌های ناگهان

 

شب‌های هجر را گذراندیم و زنده‌ایم                ما را به سخت‌جانی خود این گمان نبود. (؟)

 

 

 

به سرت گر همه عالم به سرم جمع شوند          نتوان برد هوای تو برون از سر ما

 

فلک آواره به هر سو کندم، می‌دانی                  رشک می‌ایدش از صحبت جان‌پرور ما

 

                                                                                                            (حافظ)

 

چون که گل رفت و گلستان شد خراب             بوی گل را از که جوییم؟ از گلاب(؟)

 

چون که گل رفت و گلستان درگذشت               نشنوی زان پس، ز بلبل سرگذشت

 

 

                                                                                                (مولوی)

 

 

 

هر که او از هم‌زبانی شد جدا                        بینوا شد، گرچه دارد صد نوا

 

                                                                                                (مولوی)

 

 

ترسیدن ما چون همه از بیم بلا بود                 اکنون ز چه ترسیم که در عین بلاییم

 

 

         

بلبلی خون جگر خورد و گلی حاصل کرد        باد غیرت به صدش حال، پریشات دل کرد

 

طوطی‌ای را به هوای شکری دل خوش بود       ناگهش سیل فنا نقش امل باطل کرد

 

                                                                                                            (حافظ)

 

 

یاد بعضی نفرات /  روشنم می‌دارد /  ...

 

 

قوتم می‌بخشد /  ره، می‌اندازد/  و اجاق کهن سرد سرایم /  گرم می‌اید از گرمی عالی دمشان

 

نام بعضی نفرات /  رزق روحم شده است /  وقت هر دل‌تنگی /  سویشان دارم دست /

 

جرأتم می‌بخشد /  روشنم می‌دارد.

 

                                    ( نیما یوشیج- علی اسفندیاری)

 

 

من می‌دانم /  و روزی خواهد آمد /  که تعلق من به آسمان /  فزون خواهد گشت، از جذبة زمین بر من /

 

 

. . . آن روز پرواز خواهم کرد /  و پرندگان را خواهم گفت :

 

 شاید بتوان          برای آب و دانه                 به زمین بند نبود.

 

                                                                        (مهدی رزاقی)

 

 

 

همه چی از یاد آدم میره       مگه یادش            که همیشه، یادشه.

 

                                                                        (حسین پناهی)

 

 

وقتی تو نیستی /  نه هست‌های ما /  چونانکه بایدند /  نه بایدها . . .

 

مثل همیشه آخر حرفم /  و حرف آخرم را /  با بغض میخورم

 

عمری است /  لبخندهای لاغر خود را /  در دل ذخیره می‌کنم /  باشد برای روز مبادا

 

اما / در صفحه‌های تقویم /  روزی به نام روز مبادا نیست

 

آن روز هرچه باشد /  روزی شبیه دیروز /  روزی شبیه فردا / روزی درست مثل همین روزهای ماست

 

اما کسی چه می‌داند؟ /  شاید /  امروز نیز روز مبادا /  باشد!

 

وقتی تو نیستی /  نه هست‌های ما /  چونانکه بایدند /  نه بایدها . . .

 

هر روز بی تو /  روز مباداست.

 

                                    (قیصر امین‌پور)

 

 

در جمع من و این بغض بی‌قرار        جای تو خالی.

 

                                                            سید علی صالحی(؟)

 

 

حالا که آمدی /  حرف ما بسیار /  وقت ما اندک /  آسمان هم که بارانی است

 

                                                                                    (سید علی صالحی)

 

 

به بهشت هم نمی‌روم اگر                 مادرم                 آنجا نباشد

 

                                                                                    (حسین پناهی)

 

 

هر که رفت، پاره‌ای از دل ما را با خود برده‌است.

 

                                                            مجتبی معظمی(؟)

 

 

دوست خوب من!    وقتی مادری بمیرد      قسمتی از فرزندانش را  با خود     به زیر گل خواهد برد.

 

                                                                                                                        (حسین پناهی)

 

 

 

برمی‌گردم با چشمانم که تنها یادگار کودکی من است. آیا مادرم مرا باز خواهد شناخت؟

 

ما باید مادران‌مان را دوست بداریم. وقتی اخم می‌کنند و بی‌دلیل وسایل خانه را به‌هم می‌ریزند . . .

 

                                                                                                            (حسین پناهی)

 

 

ای راز!  ای رمز!  ای همه روزهای عمر مرا  اولین و آخرین

 

                                                                        (حسین پناهی)

 

 

یادش به‌خیر مادرم             از پیش در جهد بود دائم       تا پایه کم کند دیوار اندهی که یقین داشت  در دلم

 

مرگش به جای خالیش احداث می‌کند. خندید و آن چنان که تو گفتی من نیستم مخاطب او

 

گفت....

 

            (شاملو)

 

 

 

 

ز دیده گر برفتی نمی‌روی از یاد                    که چشم بد به جمال مبارکت مرساد

 

                                                                                                (حافظ)

 

 

وقتی که دور از همگان /  بخواهی خواب عزیزت را برای آینه تعبیر کنی /  معلوم است که سکوت علامت آرامش نیست.

 

                        (سید علی صالحی)

 

 

تو رفتی و دلم  غمین شد                  قرین آه آتشین شد  

 

                                                                                                از آن شبی که برنگشتی

 

جهان که شادی آفرین بود                 به چشم من غم‌ آفرین شد

 

 

 

 

مسلمانان مرا وقتی دلی بود               که با وی گفتمی گر مشکلی بود

 

سرشکم در طلب درها فشاند             ولی از وصل او بی حاصلی بود

 

                                                                                    (حافظ)

 

 

می‌زنم هر نفس از دست فراقت فریاد              آه اگر نالة زارم نرساند به تو باد       

 

                                                                                               

 

 

غم زمانه خورم یا فراق یار کشم                    به طاقتی که ندارم کدام بار کشم

 

                                                                                               

 

هر چه جزء بار غمت بر دل مسکین من است                برود از دل من وز دل من آن نرود

 

آن چنان مهر توأم در دل و جان جای گرفت                  که اگر سر برود از دل و از جان نرود

 

                                                                                                                        (حافظ)

 

 

با هر چه عشق نام تو را می‌توان نوشت  /  با هر چه رود راه تو را می‌توان سرود

 

بیم از حصار نیست /  هر قفل کهنه را با نام تو می‌توان گشود

 

                                                                        (حمید مصدق)

 

 

 

ای خدا این وصل را هجران مکن                   سرخوشان عشق را نالان مکن

 

نیست در عالم زهجران تلخ‌تر                       هرچه خواهی کن ولیکن آن مکن

 

                                                                                                مولوی(؟)

 

 

ناگهان چه زود دیر می‌شود

 

 

                                    (قیصر امین‌پور)

 

 

 

بعد تو هیچ در دل سعدی اثر نکرد                  آن کیست در جهان که بگیرد مکان دوست

 

                                                                                                            (سعدی)

 

 

 

به مادرم گفتم:« دیگر تمام شد» /  گفتم:« همیشه پیش از آن که فکر کنی /  اتفاق می‌افتد / 

 

باید برای روزنامه تسلیت بفرستم»

 

                                    (فروغ فرخزاد)

 

شعر "مادر" ایرج میرزا

   + مهدی رزاقی - ٦:٢۱ ‎ب.ظ ; ٢۸ دی ۱۳۸٥

درباره‌ی سخنان پاپ

پس از مطلع شدن از فحوای سخنان جناب پاپ درباره اسلام، در جستجوی پاسخ‌هایی مستدل و جامع و مانع برای تنویر افکار عمومی و به ویژه خود جناب ایشان بودم؛ خاصه آن که سخن گوی واتیکان اعلام نموده بودند که آن چه را که پاپ اظهار نظر کرده‌اند بر اساس متن کتابی مربوط به چندین قرن پیش بوده است و نیز تلویحاً یا تصریحاً اذعان نموده بودند که دانسته‌های ایشان درباره اسلام چندان مبسوط نمی‌باشد. در ابتدا به رغم جستجو، نوشته‌ای را نیافتم که با خواندن آن چنین بپندارم که حق مطلب ادا شده است. (البته نامه‌ای که بعداً آقای سبحانی تحریر نموده بودند، مطالعه نکردم و نیز به تازگی نامه‌ای شایان توجه از دکتر عبدالعلی بازرگان به جناب پاپ دیدم) و همچنین برخی واکنش‌ها را نیز اساساً مناسب نیافتم (شاید بر اساس همین رفتارهایی که از برخی مسلمانان سرزده است. گرچه با اسلام هم سازگار نباشد، چنین شنیدم که پیشوای کاتولیک‌های استرالیا، رفتار مسلمانان را صحه‌ای برای مطالب پاپ بندیکت شانزدهم دانستند).

 

 

حال بعد از این مقدمه، یادآوری و تذکار چند موضوع را خالی از فایده نمی‌بینم:

 

 

·  آن گفت و گویی که پاپ اظهاراتشان را بر مبنای آن اعلام نموده‌اند، مربوط به مجادله یک امپراتور روم با یک دانشمند مسلمان می‌باشد که باید به دو موضوع توجه کرد؛ اولاً این گفت و گو مناظره‌ای علمی یا گفتگویی میان دو دانشمند دینی نبوده است. دوم این که با توجه به اختلاف نظرات میان ارتودکس‌‌ها و کاتولیک‌ها و نیز این که این امپراتور ارتودکس بوده است، چگونه می‌تواند نقل مربوط به او برای جناب پاپ حجیت داشته باشد و حال آن که در بسیاری از موارد دیگر این چنین نیست. (در این باره می‌توانید به مطالعه نامه آقای علی دوانی به جناب پاپ بپردازید)

 

 

·  در بعد نگاه عقلانی، اشارات و توجه جناب پاپ به این رسول باطنی (تعبیری اسلامی برای عقل) بسیار ارزنده است و شایسته می‌نماید که جناب ایشان مخالفت خود را با آن چه که، کلیسا در نظام انگیزاسیون و دادگاه تفتیش عقاید با نظرات علمی و نظریه پردازان علمی انجام داد، اعلام نمایند. مواجهة کلیسا با کسانی همچون گالیله و دیگران به دلیل مسطح ندانستن زمین و زمین را مرکز این مجموعه ندانستن نمونه برخورد با دانشمندان، و معرفی یافته‌های علمی (نظریات و فرضیه‌های علمی) به عنوان «افسانه‌های مفید» نمونه‌ای دیگر از این برخوردها با دانش و علوم مختلف است. در حال حاضر این سخنان پاپ نوید گشوده شدن درهایی جدید چه در دین مسیحیت و چه در مناظره و گفت و گوی بین ادیان و به ویژه مطالعات تطبیقی می‌تواند باشد. (به نظر می‌رسد که مباحثی همچون تجسد خداوند در حضرت مسیح، گناه کار دانستن ذاتی آدمیان و فدیه دانستن حضرت عیسی می‌تواند از جمله سرفصل‌های مطالعه دینی– خردی در آیین مسیحیت باشد). همچنین علاوه بر آنچه که در نظریات علمی موجب تکفیر صاحبان آن نظریات توسط کلیسا شده بود، این بستر، فرصت گفت ‌وگوی نقادانه را با محور عقلانیت میان مذهب کلیسای کاتولیک با برخی نحله‌های دیگر در فضایی منطقی ایجاد می‌نماید. ( در این باره نیز شاید فرصتی برای پاسخ به برخی نظرات لوتر و به طور کلی بررسی علل پروتستانیزم به وجود آید. )

 

 

·  اما درباره خشونت نیز، باز مناسب به نظر می‌رسد که جناب پاپ نظراتشان را درباره قرون وسطا، جنگهای صلیبی و نحوه برخورد متولیان کلیسا با عامه مردم و به ویژه صاحبان اندیشه بیان نمایند. حذف فیزیکی و عقوبت دانشمندان تنها به صرف نظریات علمیشان، بی‌شک جان هر انسان آزاده‌ای را به درد خواهد آورد و ایشان نیز از این قاعده مستثنی نیستند.

 

 

·  مناسب است که به این موضوع نیز توجه کنیم که در پاره‌ای موارد ممکن است که متأسفانه عملکرد برخی سردمداران یک حرکت، با جوهر آن حرکت و جوهر تفکر اولیه آن، نه تنها سازگار نباشد بلکه حتی در تعارض نیز باشد. این موضوع همان گونه که ممکن است برای دستگاه عریض و طویل کلیسا در برخی برهه‌های زمانی صادق باشد، در مورد مسلمانان و اسلام نیز چنین است. یعنی بی شک عملکرد تمامی مسلمانان مدعی اسلام، همیشه موافق خواست اسلام سره و خالص نبوده است و در اینجا ما نیز چنین قصدی نداریم که مسلمانان را منزه از هر خطایی بیان کنیم، اما مهم این است که که برای قضاوت درباره اسلام به سراغ منابع خالص آن برویم. در این میان کتاب قرآن و سنت (نحوه عملکرد) پیامبر می‌تواند مناسب‌ترین مرجع برای این ارزیابی و قضاوت باشد و جالب است بدانیم که در مذهب شیعه یکی دیگر از منابع چهار‌گانه فقهی علاوه بر کتاب و سنت، خود عقل است. در حقیقت می‌توان این طور بیان نمود که سنت پیامبر، شارح کتاب خداوند است و عقل نیز در مستقلات عقلی هر چه حکم کند، دین بر آن صحه می‌گذارد. (کل ما حکم به العقل، حکم به الشرع). اجماع نیز که چهارمین منبع فقه است باز متوجه عقل یا کتاب یا سنت پیامبرمی‌باشد(پیامبر با توجه به علمشان به کتاب، مبین زبانی و عملی قرآن می‌باشد). بنابراین عقل و وحی دو منبع اصلی فقهی می‌باشند که اگر پیامبر را رسول ظاهری بنامیم، عقل را نیز رسول باطنی یاد کرده‌اند. نگاه استقرایی در اجتهاد و فقه پویای شیعه، جملگی مبین این نگرش می‌باشند.

 

 

·  در قرآن کریم توصیه به جدال احسن، قول معروف، بیان لین، توصیه به شنیدن تمامی سخنان و علاوه برگزیدن بهترین آنان،‌ پیروی از آن بهترین‌ها (فبشر عبادی الذین یستمعون القول و یتبعون احسنه)، دعوت به بیان استدلالی (قل هاتوا برهانکم) از یک سو و نیز دعوت به سیر آفاق و انفس، توجه به احوال گذشتگان و با چشم عبرت نگریستن در تاریخ گذشتگان (مثلا در موارد بسیاری که انسان به حرکت و تدبر دعوت شده است: سیروا فی الارض و ...) تمامی موید این موضوع هستند که اسلام مسیر تکامل را در متن جامعه می‌داند که لارهبانیه فی الاسلام از همین منظر مورد توجه است. در مراحل تکامل انسانی نیز اهل سلوک مرتبة چهارم را طی مسیر در میان خلق با حق و به سوی حق  می‌دانند که این همان مقام مربی گری است. همچنین مطالعات آماری قرآن کریم، با کلید واژه‌هایی مانند تفکر، تعقل (تعقلون، یعقلون و ...) و نیز توجه به اهمیت تفقه و اجتهاد (به معنی کوشش عملی عقلی در راه فهم دین) در سیره پیامبر باز موید جایگاه عقل در فهم دین و روز آمد نگاه داشتن دستورات دینی است. ( جناب آقای عبدالعلی بازرگان در حوزه بررسی آماری قرآن مطالعات ارزنده‌ای انجام داده‌اند)

 

 

·  در مورد جهاد نیز ذکر این نکته مفید فایده است که عموم جهاد‌های زمان پیامبر تدافعی بوده‌اند و توجه به دستورات پیامبر برای مراعات احوال کودکان، زنان و پیران از یک سو،‌نحوة مواجهه آنان با اسرا و تأکید پیامبر به سربازان درباره نحوه جنگ، مواجهه با دشمن، پرهیز از قساوت (مانند پرهیز از مثله کردن و ...) از سوی دیگر همگی موید عدم تمایل ایشان به محاربه است. جهاد در اسلام برای کشور گشایی یا تحمیل عقیده نبوده است و تاریخ سرشار از شواهدی دال بر این موضوع است که به سبب پرهیز از اطاله و اطناب کلام به شرح آن نمی‌پردازیم. اما صلح‌های بین مسلمانان با غیر مسلمانان،تعیین مالیات برای بهره‌‌برداری غیر مسلمانان و زندگی آنان در کنار مسلمانان (بدون لزوم تغییر عقایدشان) و موارد بسیار دیگری نشانه‌هایی از این موضوع هستند. جالب است بدانیم که اهمیت علم نیز در اینجا هم رعایت می‌شود و اسرای جنگی با آموختن سواد به مسلمانان می‌توانستند آزاد شوند. در موارد محدودی نیز اگر ظاهراً جهاد غیر تدافعی بوده است، اما شواهد و قرائن و نشانه‌ها همه دال بر یک تهاجم قریب الوقوع بوده است که جهاد پیش‌گیرانة خیبر از مهم‌ترین نمونه‌های آن است. (یهودیان در تاریخ اسلام موارد کمی نداشته‌اند که پیمان شکنی کرده‌اند). در این جا نیز باز می‌باید عملکرد برخی مسلمانان مدعی اسلام را سوای از حقیقت اسلام بررسی کرد. این موضوع تنها مختص اسلام نیست و برای مثال بسیاری از جنگ‌ها، نسل کشی‌ها و لشگر کشی‌های بعضی کشورهای مسیحی غرب را نمی‌توان با خواست حضرت مسیح یکسان دانست حتی اگر این مدعی فردی چون رئیس جمهور بوش ‌باشد و در تاریخ زندگی او تحول دینی و پرهیز از پلیدی‌ها را در جوانی شاهد باشیم و بدانیم که او خود را فردی مذهبی می‌داند، بدانیم که او پس از تحول در جوانی اهل جستجو و مطالعه دینی شده است و بشنویم که او خود را مأمور خداوند می‌داند و بشنویم که مدعی است که آنچه انجام می‌دهد را مأموریتی الهی می‌داند و طرف دیگر جنگ را نیروهایی اهریمنی و  شرور می‌داند و در آخر ببینیم که در کنار سایر کشته شدگان، بسیارند زنان و کودکانی که دور از میدان جنگ و در حین زندگی عادیشان کشته شده‌اند. بی شک این واقعیت‌ها در کنار آن ادعا، رایحه‌ای از شکیبایی، صلح و رحمت عیسوی در خود ندارد. شبیه این موضوعات را در صهیونیزم و عملکرد برخی مدعیان پیروی حضرت موسی کلیم الله نیز می‌توان سراغ گرفت.

 

 

مهدی رزاقی mrazaghy@mail.com

 

 

لطفا به تکمله این نوشته نیز توجه گردد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

·  تکمله سخن هم این‌که با توجه به برخی رویدادهای فعلی و آنچه که از آینده به نظر می‌رسد باید یادآور شد که تهاتر صهیونیزم و مسیحیت بنیادگرا با توجه به تفاوت‌های اصولی موجود بین این دو تفکر چنان‌چه تنها بر اساس تاکتیک هم باشد، فرجام و انجام نیکی برای آن متصور نیست. این هم‌پیمانی برای اردوی بنیادگرایان چنان‌چه برای تحقق آرماگدون باشد و یا از سوی متولیان صهیونیزم ائتلافی علیه مسلمانان باشد، باز هم از آنجا که این دو گروه در اصول، تفاوت‌های بنیادی و بنیانی دارند در صورت توفیق هم، تنها تا آنجا پیش خواهند رفت که اشتراک منافع دارند و این چیزی نیست جز میانة راه و پس از آن با توجه به انشقاق مسیر آنها، نزاع اصلی پیش از رسیدن به هدف غایی هر یک از این دو گروه محقق خواهد شد و هر دوی آنان را از ادامه مسیر باز خواهد داشت و این دو تنها خواهند ماند.( این پیش‌بینی سوای این موضوع است که ما هدف را توجیه کنندة وسیله نمی‌دانیم- چرا که ممکن است در این بین یک هدف عالی‌تر در مرحله‌ای  به عنوان وسیله، قربانی یک هدف واسطه‌ای شود.برای مطالعة بیشتر دراین‌باره  می‌توان به دلایل نقل شده توسط آقای مطهری در رد تفکر ماکیاولیسم مراجعه نمود)

 

 

·  علی‌ای‌حال این موضوع برای من جای تعجب دارد که وقتی کلیسای کاتولیک در برابر انتقاداتی که به فیلم اثرگذار "مصائب مسیح" می‌شود، شجاعانه نظر خود را در حمایت و تأیید آن اعلام می‌کند و از وظیفه خود حتی برای صحه گذاشتن در اندازه یک فیلم هم نمی‌گذرد، چگونه است که، عکس‌العمل واتیکان در برابر این مراودات بین بنیادگرایان و صهیونیست‌ها، در عمل چیزی از جنس سکوت است. همچنین چنان‌چه فرصتی بود، پرداختن به فیلم‌های دیگری همچون "آخرین وسوسه مسیح"،" تاجر ونیزی" و به ویژه فیلم تازه اکران شدة "رازداوینچی" می‌توانست نمایان سازد که ناسازگاری اصولی این دو حرکت، به‌رغم توافقات ظاهری و موقت آنان، تا چه اندازه می‌تواند باشد.

 

 

·  در سوی دیگر، استعداد یک پیوند مبارک بین اسلام و مسیحیت در بسیاری از زمینه‌ها وجود دارد. اسلام مصدق و تأیید کننده تمام پیامبران الهی پیش از خود می‌باشد و این در نقطه مقابل دروغگو پنداشتن حضرت مسیح توسط صهیونیسم می‌باشد.(پرداختن به قضاوت این گروه دربارةحضرت عیسی و مسیحیت خود مقوله‌ای مفصل است که با توجه به قابل دسترس بودن منابع آن، در این گفتار به آن پرداخته نمی‌شود). مسلمانان بر این باورند که یکی از همراهان حضرت مهدی در آخرالزمان، حضرت عیسی می‌باشد که دوباره به زمین برمی‌گردد و آن سلطنتی که انجیل نیز آن را بشارت داده است، مربوط به همین زمان است(این نیز نقطه مقابل ادعای صهیونیست‌ها می‌باشد که می‌گویند با توجه به آن که عیسی در آن چند سال، سلطنتی نداشته است، پس آن که در تورات خبر از آمدنش داده شده است، این فرد نیست). جالب است بدانیم در برخی نحله‌های موجود میان مسلمانان باورشان حتی از این همراهی دو موعود فراتر است و موعود آخرالزمان (مهدی) را همان "عیسی" می‌دانند.

 

 

·       

 

 

·   *تمایل داشتم که به ویژه نظرات استاد محمد رضا حکیمی و علامه سید مرتضی عسگری را نیز در میان پاسخ‌های بسیار به اظهارات جناب پاپ بشنوم یا ببینم که هنوز چنین نشده است.

 

 

 

 

 

 

 

 

با امید بهترین‌ها و امید روزگارانی سرشار از نور که در آن صلح ،این زیور دنیا، فراگیر باشد و ماندگار. الحمد لله رب العالمین 

 

 

مهدی رزاقی  

   + مهدی رزاقی - ٦:۱٩ ‎ب.ظ ; ٢۸ دی ۱۳۸٥

از تبار هابیل

از تبار هابیل

 

خواهرم! همچو من از سلاله آدم و حوا، سلام بر تو. خواهرم! همچو من از زادگان زاده آدم و حوا، هیچ غمت مباد و جام امیدمان لبالب پر باد. خواهرم! همچو من از سلسله آدم  و حوا، خواهرم! همچو هم از قبیله هابیل –ان شاءالله -  گوارا باد بر کام  این قبیله، شاد باد بر خیال  این قوم و تبار این زینبی ماندن و حسینی رفتن و هرگز یزدی نبودن چه با هم و درکنار هم،  و چه  با هم و در روزگاران وداع با هم.

 

این سفر و سیر، تحولی دیگر است وتولدی دگر. اکنون باید دم را غنیمت‌تر شمریم و وادیها را بهتر بگذرانیم. بعضی این مسیر را هفت مرحله دانسته‌اند (طلب، عشق، معرفت. استعفا، توبه، حیرت و فنای فی الله) و دیگری آن را 4 سفر دانسته‌اند (سیر از خلق به حق، سیر در حق با حق، سیر از حق به خلق با حق و سیر در خلق با حق و به سوی حق) و گاه آن را دو گام دانسته اند (یکی بر نفس خود  و دوم درمحضرش). تمام اینها و بسیاری دیگر می طلبد که ما «ببینیم و بخوانیم، بیندیشیم و به کار بندیم».

 

 

 

 

باید به ریسمان‌هایی محکم‌تر و آشکارتر تمسک جوییم وتشبث جوییم برای دوری جستن از «نگفتن حقیقت» و یا «گفتن غیر آن» که  این هر دو روح بزرگ آدمی را مکدر و تار می کند.

 

ما را روزی این چنین مباد.   

 

 ما در ابتدا  باید بیاموزیم «دانش‌ها را، اندیشه‌ها را و ...» و سپس بیابیم «بینش» را و «چگونه اندیشیدن» را. اول، آگاهی‌های در منابع و مراجع را بخوانیم و به آن مجموعه بیندیشیم.(که این خود همت و میل بسیار می‌طلبد) و پس از گذار از این دوره، دیگر «اندیشیدن» را دریافته باشیم. این همان است که تفقه می‌گویندش؛ اجتهاد می‌نامندش؛ صاحب رای و نظر بودن، یادش می‌کنند و .... که غایت «خواندن و اندیشیدن» همین «تفقه، اجتهاد و صاحب فکر بودن» است و این مجموع را منتهی‌الآمال جز «به کار بستن» و به عمل گرفتن نیست.

 

می‌خواستم بگویمت که از جمله منابع و مراجعی که باید از آگاهی‌های آن مدد جست، قرآن است، نهج‌البلاغه است، به وقت دل‌تنگی صحیفه سجادیه است، آن گاه که دل خدا را بهانه می‌کند، دعای فراداده شده به «کمیل» از علی(ع) است که نزد او از پیامبرانی دور به میراث رسیده است؛ یا می‌خواستم بگویم که از طالقانی بخوان، در چمران اندیشه کن و از حکیمی، عنایت، نادر ابراهیمی، قائمی، ژید، نیچه، هگل، مارکس، و و و . . . بخوان که مثلی از چشم بادامی‌ها یادم آمد که میگویم و قبل از آن نیز بگویم که " احتمالا" هیچ کدام از این افراد به طور مطلق خوب نیستند و ما انسان‌های معمولی هیچ‌گاه مطلق نیستیم، پس از همة این افراد -و دیگران- تنها باید به همان اندازه که هستند انتظار داشت و در دام اسطوره تراشی، شخص پرستی و توتم سازی نیفتیم(در جایی دیگر از معیار گرایی و مصداق پرستی گفته‌ام). و به قول امام علی «ببینیم که چه می‌گوید و نه این که، که میگوید» در این حال بدون پیش‌داوری به قضاوت گفته‌ها و رد یا پذیرش آنها می‌پردازیم.

 

همچنین این که آدمی اندیشه‌های هر کس را مورد مطالعه قرار دهد، هرگز به معنی پذیرفتن صد در صد نوشته‌ها و اندیشه‌های او نیست. ممکن است در همان خواندن ابتدایی، بسیاری سؤال و اشکال در مورد نظریه‌های نویسنده به ذهن ما خطور کند که این‌ها گاه خود را به شکل نوشته‌های پاورقی و حاشیه‌ای در اصل کتاب نشان می‌دهد( و بهتر است چنین کنیم تا این سؤالات مشمول فراموشی نشود).

 

 و اما برگردیم به آن ضرب‌المثل، آن‌ها می‌گویند که اگر می‌خواهی یک نفر را یک روز سیر کنی، به او ماهی بده و اگر می‌خواهی او را برای همیشه سیر کنی، به او ماهی‌گیری یاد بده و حالا این که اگر می‌خواهی یک جامعه را سیر کنی، به آن‌ها یاد بده که چگونه تور ماهی‌گیری بسازند.(نقل به مضمون)

 

پس من هم به جای پیشنهاد سیاهه‌ای از کتاب‌ها یا نویسندگان می‌گویم:

 

فبشر عبادی الذین یستمعون القول و یتبعون احسنه

 

پس بشارت ده به بندگانی که تمام گفته‌ها را می‌شنوند و از بهترین آن پیروی می‌کنند.

 

 

 

 

 

 

 

مهدی رزاقی

 

مشارطه، مراقبه، محاسبه، مجاهده

 

نهایت عدل، عصمت است

 

   + مهدی رزاقی - ٦:۱٧ ‎ب.ظ ; ٢۸ دی ۱۳۸٥

قرار به سفر حج بود

 

دیر زمانی است که کشمکش قرارناگفته‌ی نانوشتن و شوق برای تو کاغذ درنوردیدن در من گاه تا رستاخیزی به پیش می روند. اکنون که می‌خواهم به هر نمی‌دانم چرا حرفی بزنم، چیزی بگویم، می‌بینم که انگار بعد گذشتن این ماه‌ها دیگر در نوشتن پیر شده‌ام. حالا یادم آمد: "قلم سخت می گردد و تو سخت‌تر آرام می‌شوی". آن بی‌رغبتی دیروز برای کاغذ پیش رو گذاشتن و قلم در دست گردان، انگار امروز به ضعف مزمنی در ناتوانی نگاشتن جای سپرده  و در سیلانی از هیچ تا هیچ هروله می‌کنم. برای نگاشتن از خیال مروه تا سراب صفا و از گمان صفا تا لمعه مروه.

 

من دریافته بودم که کوشیدن هاجر، هیچ آب به ارمغان نمی‌آورد؟ و اسماعیل وار، کودک گون، بی سعی، تنها گاه از بی تابی پای بر زمین می‌کوبیدم و چنگ بر خاک می‌کشیدم و یا باز بی پرواز هی هوا! هوا! می‌کردم و آسمان! آسمان! می‌گفتم و چنگ بر خاک می‌کشیدم؛ یا که ایمان داشتم به سرچشمه‌ی زمزم، به باران، به ابری که سترون و نازا نیست در هرم بیابان.

 

زبانم بی حوصله است، برای گفتن؛ یا گوشم بی شکیب است، برای شنیدن، خویشتنداری مرحبا! احسنت! باز هم یادم می‌آید: "نه میل جمعیت دارد و نه تاب خلوت". هروله‌ای میان ماندن و رفتن. حالا دیگر چه مهم است که مساله چیست؟ بودن یا نبودن، ماندن یا چگونه بودن. هی دلم آنا! آنا! می‌کند. هی هوای رفتن؛ هی گفتن: "در جمع من و این بغض بی قرار جای تو خالی" (سید علی صالحی). هی «ناگهان، چه زود دیر می‌شود»، هی «وقتی تو نیستی، نه هستهای ما چنان که بایدند، نه بایدها» (قیصرامین پور). انگار سکر شادمانی شوخی است؛ افیون خواب گذراست دیگر؛ یا که اصلاً نمی‌ارزد به خماری درد‌پیچ مارگون، نشئگی فراموشی. سینه سنگینی می کند بی هیچ نمی‌دانم چرا، تا پس از اختناق؛ این نمی‌دانم چه‌ی خناق.

 

حالا دیگر حرفی نیست، گله‌ای نیست، اما و اگری نیست. هرچه هست باشد؛ هرچه می‌شود، می شود. و سهم ما هم سکوت. چه خیالی است اگر به اشتباه در می‌یابند که این علامت رضایت است، حتی پس از آنکه می‌گویی «وقتی که دور از همگان / بخواهی خواب عزیزت را برای آینه تعبر کنی/ معلوم است که سکوت علامت آرامش نیست». (سید علی صالحی)

 

قرار به سفر حج بود، بی هیچ آرایه. رها و پس از کندن آنچه گره است، بند است و قید است.

 

می‌گویند سفری این سفر و دو تکه پارچه. چیست سر قطیفه، همیان، تقصیر،  هروله، سعی، رمی، طواف و . . . . حالا هی می‌خواهم به یاد آورم که این بود: «محبوب من! آقایی کن و من و به غلامی ببر/ یه پول سیاه بفروشم ودوباره مفتی بخر/ ارزونترین جنس حراجیت میشم/ دور تو می‌گردم و حاجی میشم» (محمد صالح علا). وقتی کسی را می‌خواستم و تو را یاد می‌کردم، می‌گفتم ای کاش! و این ای کاش تمام تلخی دریغ "یا لیتنی" را به کامم داشت. (چه خیال محالی!)

 

ای قوم به حج رفته کجایید؟ کجایید؟ / مقصود همین جاست بیابید بیابید.

 

مقصود، پر. آنا، پر. آرام، پر. رها، پر. پر، پر.  پر که پر نداره، باباش خبر نداره. دویدم ودویم/ سر کوچه رسیدم/ بند دلم پاره شد/ از اون چیزی که دیدم. (و حالا هرچه کردم که به یادآورم که، که این را نجوا کرده بود تا فریادش شاید آرام شود، نتوانستم. شاید کسی مثل «سپهر»]بهزاد یا ابوالفضل سپهر[)

 

همیشه وقتی چنین می شود، من هم کودک می‌شوم. کاش بزرگ‌ترها وقتی دیگر بزرگ‌تر شده بودند، خوبی‌های کودکی‌شان یادشان بود؛ در خاطرشان می‌ماند و من می‌دیدم آنها را در آنها.

 

"چه‌گوارا" که بود؟ چه شد که کاسترو ماند، چه شد که او رفت؟ از آن رفتن چه ماند و از این ماندن چه شد؟ من "چه‌گوارا" را دوست دارم؟

 

بابا آمد. بابا با اسب آمد. بابا با اسب در زیر باران آمد. "در دست کوچک خود/ سارا انار دارد/ غافل از آنکه دارا، حتی ندارد نانی". راستی شنیده‌ام کتاب‌های فارسی را عوض کرده‌اند. من داستان "قلعه حیوانات" را خوانده‌ام، اما از آن انشاء ننوشته‌ام (مجالی نبود) و حالا! راستی بگو که، که آن را نوشته بود؟

 

اگر نمی‌شود از اسماعیل بگو. ذبیح ا... که بود؟ کلیم ا... کیست؟ در مقام خضر، موسی کجا بود؟ چه می‌گفت؟ چرا می‌پرسید؟ دلم، هوای چوپان کرده. رمه را  هی هی کن؛ نی بنواز.

 

 از "شمس" چه بر جای مانده؟  از ابولحسن چه بر سردر خانه‌ها نوشته‌اند؟ اگر "جلال الدین" نبود، "شمس" که بود؟ همان که هست ؟ همان که بود؟ بازهم بوی خوش می‌شنوم. السلام علیک یا . . . .

 

می‌گفت وقتی تلفن را  جواب نمی‌دهد یعنی نیستند ولی رفتم بودند  و جز...؟

 

مهدی رزاقی(به حرمت پیشنهاد آقا محسن رضوی)

 

 

 

 

·        "آنا" واژه‌ای آذری و به معنی عزیز "مادر" است.

 

   + مهدی رزاقی - ۱٠:٠٥ ‎ب.ظ ; ٢۳ دی ۱۳۸٥

مرغ حق

بسم الله الحق

 

   روزها و روزگار بر شما مبارک باشد و بیش از آن، اینکه به قول "شمس" آن چنان باشد که "ایام از شما مبارک باشد".( وه  به آن روز و اهل آن)

 

 با اینکه رسالت اصلی بیان و ادبیات را در گفتگو, رساندن مقصود و مفهوم مورد نظر به طرف سخن می‌دانم( و بنابراین باید سبک و سیاق نوشته به گونه‌ای باشد که او مناسب می‌داند نه خود فرد دوست دارد) اما گویا چندان در این کار, کامیابی‌ای ندارم. در گفتگو به نظرم، نباید این‌چنین باشد که لازم باشد نویسنده پیوست نوشته‌اش باشد و به قول معروف " المعنی فی بطن شاعر" باشد ( طره این‌که از قضا این را برای خود شعر کامل می‌پذیرند که محدود به یک معنا نباشد و هر مخاطبی مجاز به برداشتی باشد؛ کما‌بیش  شبیه آبسترال یا حتی آبسترال فیگوراتیو در نقاشی.)

 

       یاد مولوی و داستان "انگور و عنب و اوزوم  و  . . . " افتادم.همه آنها( فارس و عرب و ترک و ]انگار چهارمی رومی بود[) مقصودشان یک حقیقت بود، اما با زبانهای مختلف.

 

 

 

 

     مرغ حق را دهن آلوده نمی‌بود به خون       سخن حق  اگر این گونه گلوگیر نبود.  (امیری فیروزکوهی)  

 

     گاهی، وقتی در این دنیا هستیم‌‌، مقایسه موضوعی در عرف آن با چیزی خارج از آن     "قیاس مع الفارق" می‌شود و صحیح نمی‌نماید. برای مثال این‌جا بعضی از حملات پیش‌گیرانه را(این روزا زیاد استفاده میشه) درست نمی‌دانیم و می‌گوییم "قصاص قبل از جنایت"  مجاز  نیست، اما این کامل مربوط می‌شود به آنچه که برای قوانین موجود در این به اصطلاح پارادایم هست. یعنی اگر ما در جهان دیگری باشیم، شاید نوموسها و قوانین آنجا کامل متفاوت باشد و اینها به هیچ وجه به درد آن نخورد و مناسب نباشد و شایسته نباشد و . . . . رویداد میان  خضر نبی و موسای کلیم هم شاید یادآوری این مفهوم نیز باشد و این دنیا حتی ظرف کاملی برای عدل هم نیست و از امیدهای برای رستاخیز همین عدل است. اینجا نمی‌توان از کسی  که از چندین نفر، حق حیات را ستانده، چندین بار حق حیاتش را ستاند و او یک جان بیشتر ندارد. اینجا جهان محدودیت‌هاست؛ محصور بودن در 4 بعد و در جهانی که بعضی فرضیه‌ها می‌گویند خودش در 10 بعد دیگر قرار دارد( فرضیه ریسمان‌های مرتعش که می‌گوید جهان 4 بعدی ما در یک " فضا- زمان" 10 بعدی شناور است) و خلاصه این‌که هم حق را دوست دارم و هم عدل را  زیبا می‌دانم. شاید دنیای ما و محدودیت‌هایمان حتی  مجالی برای تجلی حقیقت هم نداشته باشد و چه جالب است که این هم باز مربوط به حضرت موسی هست که وقتی در میقات، خواستِ دیدار خدا را بیان می‌کند، خداوند نشان میدهد که کوه هم تاب این تجلی را ندارد و موسی به زمین می‌افتد( خرَّ  موسی صعقاً ]برگرفته ازآیه 143 سوره اعراف که مولوی هم استفاده کرده در بیتی[) و موسی مقام هم‌سخنی داشت؛ اما این روزها گوش شنوای کلام رب موسی شاید نباشد یا کمتر باشد   " ورنه این زمزمه اندر شجری نیست که نیست".

 

 حکایت حق و عدل گاهی شبیه حقیقت و واقعیت است و حتی گاهی بیش از این هم ممکن است به قول عرب که می‌گوید" المجاز قنطره  الحقیقه" ]مجاز، نردبان حقیقت است.[ خلاصه اینکه برای اهلش " مَجاز هم می‌تواند نردبان حقیقت شود. حق و عدل هم بسته به اینکه در کدام لایه هستیم هر کدام برای منزلی مناسبند. " چو فصاد که جراح و مرهم نه است"

 

 

 

 

       چه نعمتی است نادانی برای بالهای پرنده؛ دانستن، حجم قفس را به رخ پرنده می‌کشد.( مرحوم دکتر سید حسن حسینی.]و چه جانکاه و کاهنده است دانستن ندانستن . اللهم عرفنی نفسک، اللهم عرفنی . . . .[)

 

        تازه داشتم می‌فهمیدم که فهم من چقدر کمه/ اتم تو دنیای خودش حریف صدتا رستمه   / /    گفتی ببند چشمات‌و وقت رفتنه /  انجیر می‌خواد دنیا بیاد، آهن و فسفرش کمه . . . . حسین پناهی عزیز

 

 

 

 

 الملک یبقی مع الکفر و لا یبقی مع الظلم.

 

 جاء  الحق و زهق الباطل، ان الباطل کان زهوقا

 

 یکی از راههای شناخت اشیا ‌، شناخت آنها با متضاد آنهاست. پس برای شناخت حق دانستن باطل و برای قسط و عدل، شناخت بیداد و ظلم(جور)  هم مناسب است.

 

من می‌دانم/  و روزی خواهد آمد که  تعلق من به آسمان / فزون خواهد گشت از جذبه زمین بر من/ آن روز پرواز خواهم کرد و پرندگان را خواهم گفت: /  شاید بتوان برای آب و دانه به زمین بند نبود.

 

و اما تیتر ناگفته ها رو هم می‌گم:

 

     - اخلاق و به ویژه اخلاق تجربه پذیر‌ ِتنها هم  میتونه  وضع دنیا رو از این که هست، بهتر کنه اگه بهش عمل بشه. بر گرفته از حرف پراگماتیستها میگم لااقل اونچه را که تجربه میکنن بپذیرن.

 

     - به سیستمها، پارامترها و متغیر ها تأثیر میذارن که دومیش در اختیار ما هست اگه بشناسیمشون و اولی در هر حال در اختیار ما نیست. این سوای شناختن یا نشناختنشونه و در هر حال مؤثرن. " لا جبر و لا تفویض بل امر بین الامرین" شاید همین پارامترها و متغیر ها رو هم شامل باشه.

 

     - حقیقت چیه در کمیتهای پیوسته یا حتی کوانتایی یا گسسته؟ برای مثال تعریف رنگ زرد چیه؟ کدوم زرد زرده؟ با تابش چه نوری؟ از چه زاویه ای؟ و. . . .

 

     -  . . .   

   + مهدی رزاقی - ۱٠:٤٥ ‎ق.ظ ; ٢٢ دی ۱۳۸٥

ظرف کلام

بسم الله النور

 

سلام و آرام, بر شما و برای شما

 

ظرف کلام, گاه کوچک و اندک و در   برابر جوشش یکباره ذهن, کندپای و الکن است. با این همه جز او گزیری نیست و پس, از آن گریزی نیز. اندیشه بی‌امان هجوم می‌آورد و بی‌محابا سیلان می‌کند اما مجرای بیان قلیل و باریک است.   پس من صبوری می‌کنم با درون خویش, و می‌کوشم که اندک اندک شرح بدهم آن کلی را که در ذهن و دلم شکل گرفت.

 

 

(من در این نوشته گاهی رسمی نوشته‌ام و گاهی محاوره ای. گاهی ساده و گاهی مکلف . گاهی روان و گاهی مغلق.)

 

 

-    حسنات الابرار سیئات المقربین. گاه می‌بینی آنچه برای یکی حسن است و آرایه ,همان برای دیگری عیب است و پیرایه. امروز هم در مفاهیم نو، مثل نسبیت یا عدم قطعیت, یافته‌هایی از این جنس می‌توان دید؛ یا مکاتبی مثل کانسپچوال یا ابسترال برای سوژه, برای مثال یک تابلو نقاشی , پیام ثابتی فرض نمی‌کنند و بخشی از معنا بخشی را برای بیننده می‌دانند , و یک اثر  هزاران تعبیر پیدا می‌کند. پس تا زمانی که فضا, اصول و قواعد(پارادایم) یک محیط و اتمسفر را ندانیم, شاید نتوان شایسته درباره آن گفت و شنید. از این اطناب و اطاله منظورم اینه که ممکنه که نظر درستی درباره موضوعی نتونیم بدیم چون ممکنه که از  یک دریچه نبینیمش یا ندونیم با چه اصولی باید دربارش فکر کنیم. اما خوب این تمام موضوع نیست . ساختارها و روشها گاهی ظرف یا خط کش هستند یا شکل میدن یا اندازه را میگن.

 

 

-    در برابر یه اشتباه میشه اصلاح انجام داد یا اقدام اصلاحی. اصلاح یعنی فقط همون رو رفع و رجوع کنیم؛ اما بهتر اونه که علت وقوع اون اشتباه رو پیدا کنیم و اون رو مهار کنیم تا دیگه از اون دست پیش نیاد. یه گام بالاتر هم اقدام پیشگیرانه است. یعنی جاهایی هم که هنوز مشکل بروز نکرده مراقب باشیم و شامه‌مون رو قوی نگه داریم که مبادا یک مبادی , بود و باشد شود.

 

 

-    مناسبه که آدمی افق و آرمان‌هاش رو تعیین, تعریف و تمرین  و مرور کنه و بر مبنای اون هدف‌ها و برنامه‌هاش رو و نیز چارچوب‌هاش رو پیدا کنه. به نظرم این جوری مرز و محدوده (سیچواسیون) در عرصه‌های مختلف معلوم میشه. این حتی تا کران یا بی‌کرانگی هستی و هست‌ها هم امتداد داره.

 

 

-    از آنچه باید برای آن پوزش بطلبی پرهیز کن( فکر کنم کلام امام صادقه) .میگن اثبات شئ نفی ما اداء نمیکنه. پس این عینه کرامته که اگه آدمی اشتباهی کرد, مسئولیتش رو بپذیره و به جبران و ترمیم و تغییرش برخیزه.این دو تا مثل همون پیشگیری و اصلاح می‌مونه.(آری گلم ! دلم ! حرمت نگه دار کین اشک خون‌بهای عمر رفته من است. حسین پناهی)

 

 

-    زندگی یک کل تفکیک ناپذیر است نمی‌توان در قسمتی از آن خوب بود در حالی که در قسمت دیگر چنین نبود(مهاتما گاندی).  گاهی آدمی از خویشش و خواستش میگذره برای آن چه درسته و گاهی دلخواهش رو از دست میده و پشت سر میگذاره به خاطر خطاهاش . آدمی گاهی جلوی خودش می‌ایسته به خاطر پندارهاش و زمانی برای معراج‌هاش. هر کس یکی است و تنها همان یکی است. یک کل است که از کل اجزاش تشکیل شده. ما باید اونها رو کشف و تربیت کنیم و بپروریم . حسمون، عقلمون،  کودک درونمون و  . . .تا ملکوت رابطه و عرش بالا و والای دوستی.(بعضی حرفای افلاطون رو و نیز سهروردی اشراق رو دوست دارم)

 

 

-    بشریت تنهاست. چون زبان مشترکه وجود نداره(ترمینولژی) در عین کثرت ولی جمعیت نداریم و تنهاییم و پناه می‌بریم به کوچکتر و کمتری که اما بی‌آزارتره. اون هم بی‌آزار برای اینکه جوهر آزار در درونش نیست؛ پس آزار نکردن حیوانها براشون فضل نیست. اما من هم در فضای واقعی، و نه اثیری، این رو دوست دارم اما دوست‌تر دارم که آدمی و همدمی. آدمی را حیوان ناطق میگن که این قوه ناطقه چه نعمت و نقمتی میتونه بشه.

 

 

-         چهار صاد: صداقت، صراحت، صمیمیت و صبر . بودن اینها با هم  نگهبان دوستی است.

 

 

-    العدل افضل من الجود: داد و عدل در رفتارهای جمعی و گذشت و ایثار برای آنجا که تنها بخشش حقوق خود است،  زیبنده است.

 

 

-    حقیقت بسیط است( بسیط در مقابل محدود اینجا منظورمه نه مرکب) پس ما هر چه گسترده‌تر و وسیع‌تر باشیم، بیشتر میتوانیم دیگران را در خود جای دهیم و آنها خود در شعاع  ما قرار گیرند و هر چه عمیق‌تر باشیم اثر پذیرفتنمان کمتر میشود.

 

 

-    مهم در مسیر بودن و پیمودن است نه صرف به مقصد و منزل رسیدن. پس اینکه با درایت، درست را دریابیم و با شجاعت انجام دهیم، همین نیکو است چه نتیجه همان باشد که ما می‌خواهیم یا چیز دیگر.  چه عذر خواستن باشد و چه گذشتن.

 

 

-    گاهی آنچه برای خود می پسندی برای دیگران مپسند. ذائقه ها و سرشت‌ها متفاوت است، پس در آن کف و سقفی که داریم می‌توانیم برای دیگران، آن را بپسندیم که آنها برای خود می پسندند، حتی اگر با خواست ما متفاوت باشد.

 

 

-    در رابطه‌ها دوستی رو مناسب‌تر از عشق میدونم. آن که را دوست دارم، والاتر و عالی‌تر شدنش رو دوست‌تر دارم. و جذبه عشق کمک کردن به معشوق برای این خواست رو  از عاشق میگیره .( عشق در برابر یک مطلق خوب و خوب مطلق بی‌نظیره.        هر چه گویم عشق را شرح و بیان     چون به عشق آیم خجل باشم از آن. مولوی)

 

 

-         اعتدال ربیعی. تغییر از من و در درون من آغاز می شود.

 

 

-    بودن و شدن و ساختن. آن چه هستیم بودن ماست. آنچه می‌توانیم شویم، شدن ماست که با خودمان است و ما می‌توانیم دیگران را و دیگران می‌توانند ما را در راه بهتر شدن کمک باشند که این ساختن است و توسط هم دم ما برای ما و به وسیله ما برای مونسان و مؤانسان ماست

 

 

 

 

 

   + مهدی رزاقی - ۱٠:٤٤ ‎ق.ظ ; ٢٢ دی ۱۳۸٥

چشم و دل

هی به دلم می‌گم نباید برای کسی که ساختار و لااقل پوسته‌ی روابط و دوستیهاش، صرف عقلانیه، تنگ بشی. هی تو چشماش، اشک حلقه می‌زنه و هی بغض می‌کنه و فقط بهم نگاه می‌کنه و هی هیچی جواب نمی‌ده.

 

یه دفعه یادم می‌یاد "الغریق یتشبث بکل حشیش ". بچه خب دلش تنگ شده و حوصله‌اش سر رفته حسابی؛ حسابی تنها شده؛ بچه طفلی هی بونه (بهونه) می‌گیره و هی بی‌تابی می‌کنه و هرزگاهی یاد هندستون می‌کنه.

 

این دفعه دستم رو گرفت و نشوند رو صندلی و خودش هم اون ور میز نشست. معلوم بود این دفعه دیگه می‌خواد سنگهاش رو وابکنه و تکلیف خودش و من رو یکسره کنه. من به دلم حق می‌دم یه موقع بازخواستم کنه؛ یه وقت هوایی بشه، یاد. بچگیش کنه و یه جوری که انگار مثل هیچ نوستالوژی فیلسوفانه‌ای نباشه، زار زار  حرفاش رو بگه؛- می‌دونی یعنی بی اینکه هیچ چی بگه، همه چی رو گفته باشه، با چشاش با اشکاش. من  می‌گم  چشم آدما پنجره‌ی خونشونه؛ همون جوری که از پشت اون همة بیرون رو -که می‌شه ببینه- می‌بینه، از بیرونش هم آدمهایی که می‌گذرن -اونایی که چشم دارن- می‌تونن توی خونه رو هم ببینن. دل آدما رو از راه چشاشون می‌شه دید. این رو راستش رو بخوای خود دلم بهم گفته بود؛ من هم گفتم:" خب آره همینه". بعد، حرف تو رو پیش کشید. هرچی از چشمات می‌گفت، حرف من هم بود، دیگه پیش اونم که نمی‌شد  حاشا کنی و راستش، خب منم که اهلش نیستم که این جوری کنم، جدای از این. گفت یادته قبل از دیدن، اول با اشکاش جا پیدا کرده بود و سجل مطمئنش برات این بود؛ چه فرقی می‌کنه پریچهر، عسل، رعنا یا هر نام دیگه. فعلاً، اشک؛ این هم که واسه تو یعنی زلال، مهربانی و .... هنوزم  حرفی نداشتم، راستش منم دوست نداشتم بپرم تو حرفش و صغری ، کبرای دو پولی ازش بپرسم....

 

"هنور ما را اهلیت گفت نیست. کاشکی اهلیت شنودن بودی. تمام گفتن می‌باید و تمام شنودن. بر دل‌ها مهر است، بر زبان‌ها مهر است و بر گوش‌ها مهر است."( شمس تبریزی)

 

   + مهدی رزاقی - ٩:۳٤ ‎ب.ظ ; ۱٧ دی ۱۳۸٥

مناجات

الهی! مبادم که خورش و پوشش گامم از دایره بی‌نیازی، بیرون راند. الهی! مبادم که بار نبودها، پایم بلرزاند یا قامتم دو تا کند. الهی! مبادم که عطش، چنان کند که جرعه نوش هر گندابی گردم. الهی! مبادم که آتش آز، بوستان وجود بسوزاند یا شرارة بخل، خرمن عمر خاکستر کند. الهی! مبادم که هوهوی شوق دیدار یا های!‌ های! مستی وصال، به وای! وای! شرم گناه بدل گردد. الهی بر زبانم کن جاری، آن ذکر باقی. بر قلم روان گردان، شرح آن دل‌آرایی. الهی! مبادم که دیدار تو نبینم، آن‌گاه به هزار در زنم، یک جواب هم نیابم. الهی! چنانم کن که جز با تو میلم نباشد. الهی! چنانم کن که صریر قلم، سریر دو جهانم بخشد. الهی! چنان کن که درد، از پای درنیاردم -که تا آستان و صحن دلبر، بسیار، راه مانده. الهی! خوش دارم، بالم دهی تا از خفیفی زمین به ملکوت آسمان اوج گیرم. الهی! به قلم قدرتی ده، تا دل، آرام کند.

 

   + مهدی رزاقی - ٧:٥٩ ‎ق.ظ ; ۱٦ دی ۱۳۸٥

نجوا

 تقدیم به برادرم آقا مصطفی چمران

 

خدایا! مبادم که پیراهن ژولیده‌ای را ببینم و در چشم، اشک، حلقه و بر زمین، پای زانو نزند. خدایا! چگونه در اشک اختیار کنم، آن‌جا که پای برهنة کودکی، از سرما کز کرده را می‌بینم. چگونة نالة آوازم را نبرم آن‌جا که خفتگان در خیابان‌ها را می‌بینم. الهی! چگونه شرم نداشته باشم، آن‌جا که جانبردگان]جانبازان[ بهشتی را می‌بینم. چگونه عجوزة آزرم را به بالین نکشم، آن‌جا که سروپیکران تن‌باخته را می‌بینم. الهی! الهی! صبرم ده...آن‌گاه هر چه از ناپاکی در من تنیده، به ‌دورش ریز. گوشتم به استخوان رسان و آهم به فلک. می‌خواهم صریر قلم، پرده‌ها را بدرد. می‌خواهم ناله و آوایم در ملکوت آسمان و زمین، پایکوبان باشد، تا پژواک گفته‌هایم، ندایی از عروج و رستگاری باشد.

 

عجب دردی است، اگر سرشار از شوق باشی و ناتوان از پرواز. عجب جانکاه است اگر در دام، پرندگان آسمانی را نظاره‌گر باشی. عجب دردآور است تصویر اقیانوس در حصار تنهایی. وای! اگر دریا شنیده باشی و به بند مانداب، مانده باشی. اینجا سیری و گرسنگی هم، همرنگ آسمان سربی سرفه‌آور است.

 

اگر بر مرثیه «مرگ انسانیت» نگریم، دیگر مرده‌ام.

 

   + مهدی رزاقی - ٧:٥۸ ‎ق.ظ ; ۱٦ دی ۱۳۸٥

قیام و قعود

پیشکش امام عارفان و  امیر مؤمنان ،امیر کردار و کلام،  و به یاد استاد محمد‌رضا حکیمی (برای "با جاری صلابت اعصار")

 

امام سلام؛  حجت حق بر خلق سلام؛ غائب سلام، منتظر سلام؛ هادی سلام. گفتمت هادی ، گفتمت سلام؛ غائب حاضر ...؟

 

راستی بانگ خروس خوان مژده سحر و صبح کجاست؟ راستی امام غائب کجاست؟ راستی قائم منتقم کجاست؟ گفتم انتقام؛ یادگار گونة سیلی . . . کجاست؟ راستی دامان خاک آلوده، راستی مصراع سوخته کجاست؟ واویلا! هیهات! راستی بر ابو غیرت چه گذشت ؟ آه!

 

بر سر عدل چه آمده که خمیده می‌بینمش؟ بر سر جود چه آمده که جامه دریده می‌بینمش؟ جور را که کاخ سبز ساخته؟ کجاست ابوذر زمانه ؟ کجایند ابوذرها؟ عمارها؟ تمارها؟ به دوش جمله‌شان «چل ساله دارها»؟ دلم گرفته است با این رگین کاخها. کجاست مفسر «کنز» به جنگ ابن عاصها و وقاصها؟ خسته‌ام ز زهد فروشان عافیت طلب. خسته‌ام از های وهوی کنان بی خاصیت. خسته‌ام از لاف زنان بی معرفت. خسته‌ام ز تن فروشان پیش دست، وطن فروشان پست و هر که باشد هر چه از این دست.

 

 از شرق‌ از غرب، از شمال از جنوب، از چپ و راست خسته‌ام. باور کن خسته‌ام. از طمع خسته‌ام. از پنهان‌ترین شهوت‌ها در زیباترین پوستین خسته‌ام. باور کن خسته‌ام.

 

معلم! مراد! مربی! حکیم! چه حاصل از دامن برکشیدن و لب فروبستن و دم بر نیاوردن و به عوض شقشقه‌ای گهگاه. من اگر بنشینم/ تو اگر بنشینی/  چه کسی بر خیزد؟/ چه کسی می خواهد من و تو ما نشویم / خانه‌اش ویران باد   خانه‌اش ویران باد   خانه‌اش ویران باد. (حمید مصدق)

 

باور کن "غم این خفته‌ی چند/ خواب در چشم ترم می شکند"(نیما)

 

باور کن «همه آرزویم، اما . . .» (م . سرشک)          و باور کن . . . حالا بماند.

 

حرفهایی هست برای نگفتن. شعرهایی برای نسرودن. نانوشته‌هایی برای نخواندن؛ بسترهایی برای نخوابیدن. باور کن اینها که می‌گویم، همه هست که نباشد . . . حالا بماند.

 

باور کن چه نادیدنی‌ها دیدم؛ دختر فقر، مادر ترس، گربة حجب، غزال دزد، مادیان هرجایی، بز . . .  چه بگویم؟ حالا بماند.

 

 حرف‌هایی هست که باید بماند. حرفهایی که حالا ناگفته می‌ماند. حرفهایی که تر است و ناب است. حرف‌هایی که چهره به چهره و چشم در چشم نمی‌توان گفت. حرفهایی که آن زمان می‌گویی کاش یا این شرم نبود یا کاش کاغذی و نامه‌ای بود و در آن سیلان هیچ پیش از آن را به یاد نمی‌آوری که به کاغذ و نامه ز واهمه و بیم و غیرت گفته بودی، حالا بماند.

 

«مرغ حق را دهن آلوده نمی‌بود به خون/ سخن حق اگر این گونه گلوگیر نبود» (امیری فیروزکوهی)

 

چه شده؟ می‌بینم مضطرب شده‌ای؛ هیچ باکت مباد. " اتفاقی نیفتاده است. تنها شبی هفت ساله خوابیدم و بامدادان هزار ساله برخاستم» (سید علی صالحی)

 

این زمزمه اینجا آشناست. «با این همه، عمری اگر بود» . . . حالا بماند.

 

این طبلهای تهی و طبالهای تهی‌تر به تهوعم می دارد؛ گوشم می‌آزارد و طاقتم طاق می‌کند.

 

   + مهدی رزاقی - ۸:۱٢ ‎ب.ظ ; ۱٤ دی ۱۳۸٥